Adalank spray

Adalank spray to syntetyczny heptapeptyd, modyfikowana pochodna Selanku — peptydu opracowanego w latach 90. w Instytucie Genetyki Molekularnej Rosyjskiej Akademii Nauk (Moskwa), pod kierunkiem prof. Nikołaja Mjasojedowa, na bazie endogennej tuftsyny. Cząsteczka funkcjonuje pod nazwą chemiczną N-Acetyl Selank Amidate (skrótowo Ac-Selank-NH2) i występuje na rynku odczynników badawczych w postaci roztworu wodnego do podania donosowego (research-grade nasal spray).

Nazwa „Adalank” jest oznaczeniem branżowym używanym przez dostawców peptydów badawczych — w literaturze naukowej cząsteczka opisywana jest pod nazwą systematyczną. Adalank należy do rodziny peptydów regulatorowych pochodnych tuftsyny (Thr-Lys-Pro-Arg) — tetrapeptydu pierwotnie zidentyfikowanego przez Najjara w Tufts University (lata 70.) i naturalnie uwalnianego z fragmentu Fc immunoglobuliny G. W literaturze peptydy z tej rodziny opisuje się jako modulatory aktywności neuroimmunologicznej, oddziałujące na receptory GABA, ekspresję BDNF (brain-derived neurotrophic factor) oraz transmisję dopaminergiczną i serotoninergiczną w modelach zwierzęcych.

PERSPEKTYWA NAUKOWA

Większość opublikowanych danych dotyczy peptydu macierzystego — Selanku — a nie Adalanku. Wnioski o profilu farmakologicznym Adalanku oparte są na ekstrapolacji z badań Selanku oraz analogii strukturalno-funkcjonalnych. Pełne badania kliniczne na ludziach nie zostały zakończone. Każde twierdzenie w tym opisie odnosi się do obserwacji laboratoryjnych w modelach zwierzęcych lub układach in vitro.

Nazwa chemiczna: N-Acetyl-Threonyl-Lysyl-Prolyl-Arginyl-Prolyl-Glycyl-Proline Amide Sekwencja jednoliterowa: Ac-TKPRPGP-NH2 Klasa związku: syntetyczny heptapeptyd, pochodna tuftsyny drugiej generacji Wzór sumaryczny: C35H59N11O10 (PubChem CID 133082488) Masa molowa: 793.92 g/mol CAS#: brak przypisanego CAS dla N-Acetyl Selank Amidate (Selank macierzysty: 129954-34-3) — w dokumentacji partii podajemy odniesienie strukturalne do peptydu rodzicielskiego Forma fizyczna: roztwór wodny do podania donosowego (jakość badawcza), butelka z aplikatorem rozpylającym

Cząsteczka różni się od Selanku dwiema modyfikacjami: grupa acetylowa zamyka koniec aminowy treoniny, a grupa amidowa zastępuje wolną grupę karboksylową C-terminalnej proliny. Obie modyfikacje są standardowymi technikami stabilizacji peptydów stosowanymi w syntezie farmaceutycznej w celu ograniczenia hydrolizy enzymatycznej przez aminopeptydazy oraz karboksypeptydazy obecne w surowicy.

Tabela charakterystyki chemicznej

Adalank to liniowy heptapeptyd zbudowany z siedmiu reszt aminokwasowych w sekwencji T-K-P-R-P-G-P, z charakterystyczną przewagą reszt prolinowych (trzy prolinki w cząsteczce). Wysoki udział proliny stabilizuje konformację peptydu poprzez ograniczenie rotacji wiązań peptydowych, co przekłada się na lepszą odporność na proteolizę w porównaniu do peptydów rozciągniętych liniowo.

Modyfikacje stabilizujące

N-acetylacja (koniec aminowy): grupa acetylowa (CH3-CO-) blokuje wolną grupę α-aminową treoniny. W warunkach in vitro modyfikacja ta zmniejsza powinowactwo do aminopeptydaz N i M, które w warunkach fizjologicznych są głównym mechanizmem degradacji nieosłoniętych peptydów krótkołańcuchowych. C-amidacja (koniec karboksylowy): grupa karboksylowa terminalnej proliny zostaje zastąpiona grupą amidową (-CO-NH2). Modyfikacja zmniejsza ładunek ujemny na końcu peptydu, ogranicza działanie karboksypeptydaz oraz — w wielu klasach peptydów regulatorowych — koreluje z wyższym powinowactwem do receptorów docelowych.

Rozpuszczalność

Adalank jest dobrze rozpuszczalny w wodzie i wodzie bakteriostatycznej. W rozpuszczalnikach organicznych (DMSO, etanol) rozpuszczalność jest ograniczona — zgodna z profilem typowym dla peptydów hydrofilowych z dużą zawartością reszt zasadowych (Lys, Arg). W praktyce laboratoryjnej preferuje się roztwory wodne o pH 5.5–7.0.

Stabilność roztworu

Roztwór wodny przechowywany w temperaturze 2–8°C zachowuje aktywność peptydową przez okres deklarowany w COA partii. Cykle zamrażania-rozmrażania nie są zalecane — mogą prowadzić do agregacji oraz zmniejszenia stężenia aktywnej cząsteczki w roztworze. Forma sprayu donosowego zawiera dodatkowo środki konserwujące zgodne z konwencją dla odczynników badawczych.

Profil farmakologiczny Adalanku wnioskuje się z badań nad Selankiem oraz analogii strukturalnej. W literaturze zidentyfikowano kilka równoległych szlaków, w których obserwowano aktywność peptydu rodzicielskiego.

Modulacja transmisji GABAergicznej

W modelach zwierzęcych Selank moduluje ekspresję genów kodujących podjednostki receptora GABA-A oraz białka transportujące GABA. Volkova et al. (2016) opisali, że podanie donosowe Selanku u szczurów Wistar wpływało na ekspresję genów kodujących m.in. Slc6a1 (transporter GABA), Gabbr1 (receptor GABA-B) oraz markery związane z neurotransmisją hamującą — analizę przeprowadzono na tkance kory przedczołowej (frontal cortex) metodą real-time PCR po 1h i 3h od podania (300 µg/kg). Mechanizm ten różni się od działania benzodiazepin — peptyd nie wiąże się bezpośrednio z miejscem allosterycznym receptora GABA-A, a moduluje ekspresję komponentów szlaku.

Wpływ na ekspresję BDNF

W modelach gryzoni badano zawartość BDNF (brain-derived neurotrophic factor) w hipokampie po donosowym podaniu Selanku. BDNF uczestniczy w plastyczności synaptycznej, neurogenezie hipokampu oraz konsolidacji pamięci — jedyna praca doświadczalna z dostępnym streszczeniem (Kolik i wsp., 2019, PMID 31625062) pokazuje, że Selank zapobiegł wzrostowi BDNF po przewlekłym etanolu u szczurów i poprawił wynik testu rozpoznawania obiektów; praca Inozemtsevej i wsp. (2008) nie ma dostępnego streszczenia.

Modulacja transmisji serotoninergicznej i dopaminergicznej

Inozemtsev et al. oraz inne grupy badawcze wykazali, że Selank wpływa na metabolizm serotoniny i dopaminy w wybranych strukturach mózgu szczurów (kora przedczołowa, hipokamp, prążkowie). W praktyce laboratoryjnej oznacza to obserwację zmian w stężeniach metabolitów (5-HIAA, HVA, DOPAC) bez bezpośredniej aktywacji receptorów monoaminergicznych.

Aktywność neuroimmunologiczna

Tuftsynowy „rdzeń” cząsteczki (Thr-Lys-Pro-Arg) zachowuje historyczne pochodzenie z fragmentu Fc immunoglobuliny G — w badaniach in vitro obserwowano modulację aktywności makrofagów, ekspresji cytokin oraz markerów stanu zapalnego w hodowlach komórkowych. Adalank, jako bezpośrednia pochodna Selanku, dziedziczy ten profil tuftsynowy.

Penetracja bariery krew-mózg

Donosowa droga podania w badaniach na modelach zwierzęcych pozwala na ekspozycję ośrodkowego układu nerwowego z pominięciem bariery jelitowo-wątrobowej. Modyfikacje strukturalne Adalanku (acetylacja + amidacja) korelują z wydłużonym okresem półtrwania w surowicy oraz wyższą ekspozycją w tkance mózgowej w porównaniu do peptydu macierzystego — co w literaturze peptydów regulatorowych jest standardowym przewidywaniem dla cząsteczek chronionych z obu końców. Bezpośrednie pomiary t1/2 i ekspozycji w CSF dla Adalanku nie zostały opublikowane w recenzowanej literaturze — wnioski opierają się na analogii z innymi peptydami chronionymi N-Ac/C-NH2.

WAŻNE ROZRÓŻNIENIE Określenie „wpływ na transmisję GABAergiczną i ekspresję BDNF” w kontekście tego opisu oznacza: „W badaniach in vivo na modelach zwierzęcych zaobserwowano modulację ekspresji genów GABAergicznych oraz zmiany zawartości białka BDNF w hipokampie”. Nie oznacza to gwarancji efektu u człowieka i nie stanowi twierdzenia o skuteczności terapeutycznej.

Adalank wykorzystywany jest jako narzędzie molekularne w wielu obszarach badawczych, w których peptydy regulatorowe rodziny tuftsynowej stanowią obiekt zainteresowania.

Neuropsychofarmakologia eksperymentalna

Modele zwierzęce lęku (test otwartego pola, podniesiony labirynt krzyżowy, test ciemne-jasne pudełko) oraz modele depresji (test wymuszonego pływania, test zawieszenia za ogon) — peptyd macierzysty był wielokrotnie badany jako referencyjny modulator behawioralny. Pochodna Adalank pozwala na rozszerzenie protokołu o dłuższe okno ekspozycji bez konieczności wielokrotnego dawkowania w sesji.

Charakterystyka receptorów GABA i ekspresji BDNF

Hodowle pierwotne neuronów hipokampu, organoidy mózgowe oraz wycinki mózgowe (brain slices) — Adalank służy jako narzędzie do badania szlaku regulacji ekspresji BDNF, Slc6a1, Gabbr1 oraz wybranych genów ścieżki anksjolitycznej.

Badania farmakokinetyki donosowej

Modele zwierzęce do oceny biodostępności peptydów po podaniu donosowym — Adalank w formie sprayu pozwala na badania ekspozycji ośrodkowej (CSF, struktury mózgu) z dokładnym kontrolowaniem dawki rozpylanej.

Badania porównawcze stabilności peptydów

Adalank vs. Selank w surowicy ludzkiej (in vitro) lub w modelach zwierzęcych — pomiar t1/2 oraz analiza produktów degradacji metodami LC-MS. Modyfikacje N-Ac/C-NH2 stanowią standardową ramę porównawczą do oceny strategii stabilizacji peptydów.

Badania neuroimmunologiczne

Hodowle makrofagów, mikrogleju oraz badania ekspresji cytokin pro- i przeciwzapalnych po ekspozycji na peptyd. Tuftsynowy rdzeń cząsteczki uzasadnia testy w kierunku modulacji odpowiedzi immunologicznej w warunkach laboratoryjnych.

Adalank (N-Acetyl Selank Amidate, Ac-TKPRPGP-NH2, MW 793.92 g/mol) to syntetyczny heptapeptyd drugiej generacji, pochodna Selanku stabilizowana modyfikacjami N-acetylacji i C-amidacji. Substancja jest narzędziem molekularnym do badań nad szlakami GABAergicznymi, ekspresją BDNF, neurotransmisją monoaminergiczną oraz neuroimmunologią — w modelach zwierzęcych i układach in vitro. Forma roztworu wodnego do podania donosowego umożliwia precyzyjne odwzorowanie protokołów farmakokinetycznych z literatury peptydów regulatorowych.

Adalank dostarczany jest z certyfikatem czystości HPLC ≥98%, potwierdzeniem tożsamości metodą spektrometrii mas oraz dokumentacją partii (COA).

• W modelach zwierzęcych Selank (peptyd macierzysty) wpływał na ekspresję genów GABAergicznych w korze przedczołowej szczurów Wistar (Volkova et al., 2016)
• W modelach gryzoni badano zawartość BDNF w hipokampie po donosowym podaniu Selanku
• Modyfikacje N-acetylacji i C-amidacji w Adalanku zwiększają oporność na proteolityczną degradację — standardowa obserwacja dla peptydów chronionych z obu końców
• W badaniu non-inferiority na 62 pacjentach z GAD i neurastenią (Zozulia et al., 2008; Selank n=30 vs medazepam n=32) Selank wykazywał profil anksjolityczny porównywalny z medazepamem oraz dodatkowe efekty antyasteniczne i psychostymulujące — dane dotyczą peptydu macierzystego, nie Adalanku, i nie stanowią twierdzenia o aktywności terapeutycznej Adalanku u człowieka
• Tuftsynowy rdzeń (Thr-Lys-Pro-Arg) zachowuje aktywność neuroimmunologiczną obserwowaną w hodowlach makrofagów

Pytanie 1: Jaka jest sekwencja aminokwasowa Adalanku?

Ac-Thr-Lys-Pro-Arg-Pro-Gly-Pro-NH2 (Ac-TKPRPGP-NH2). Cząsteczka jest pochodną Selanku z N-terminalną grupą acetylową oraz C-terminalną grupą amidową.

Pytanie 2: Jaka jest rozpuszczalność Adalanku?

Dobrze rozpuszczalny w wodzie oraz w wodzie bakteriostatycznej, ograniczona rozpuszczalność w rozpuszczalnikach organicznych (DMSO, etanol). Roztwór wodny o pH 5.5–7.0 jest zalecaną postacią dla protokołów donosowych w modelach zwierzęcych.

Pytanie 3: Jaki jest okres półtrwania Adalanku in vitro?

W literaturze brak jest dedykowanych pomiarów t1/2 dla Adalanku w surowicy ludzkiej. Selank macierzysty wykazuje t1/2 rzędu kilku minut w surowicy in vitro przed degradacją proteolityczną. Modyfikacje N-Ac/C-NH2 w Adalanku w analogicznych klasach peptydów wydłużają okres półtrwania — dokładny pomiar wymaga eksperymentalnej weryfikacji w warunkach konkretnego laboratorium.

Pytanie 4: Z jakimi odczynnikami nie należy łączyć substancji?

Unikać silnych utleniaczy, kwasów oraz zasad mocnych — mogą prowadzić do hydrolizy wiązań peptydowych. Cykle zamrażania-rozmrażania nie są zalecane. Substancje konserwujące standardowo stosowane w buforach badawczych (kwas askorbinowy, EDTA) nie są przeciwwskazane.

Pytanie 5: Jak należy przechowywać produkt po otwarciu?

Temperatura 2–8°C, chronić przed światłem. Stabilność po otwarciu zgodnie ze specyfikacją batcha (COA). Nie zamrażać po otwarciu butelki rozpylającej.

Pytanie 6: Czy Adalank jest tym samym co Selank?

Nie. Adalank (N-Acetyl Selank Amidate) to pochodna Selanku z dwiema modyfikacjami strukturalnymi: acetylacją końca aminowego i amidacją końca karboksylowego. Modyfikacje zmieniają stabilność enzymatyczną cząsteczki, zachowując zasadniczy szlak receptorowy.

Pytanie 7: Czy odczynnik jest przeznaczony do stosowania u ludzi?

Nie. Adalank jest odczynnikiem chemicznym przeznaczonym wyłącznie do badań laboratoryjnych (Research Use Only). Nie jest produktem leczniczym, suplementem diety ani środkiem spożywczym. Nie ma dopuszczenia do obrotu jako lek w żadnym kraju, dlatego według Listy Zabronionej WADA podlega klasie S0 (substancje niezatwierdzone) i jest zabroniony w każdym czasie; rejestracja Selanku w Rosji nie obejmuje tej pochodnej.

1. Zozulia AA, Neznamov GG, Siuniakov TS, Kost NV, Gabaeva MV, Sokolov OY, Serebriakova EV, Siranchieva OA, Andriushchenko AV, Telesheva ES, Siuniakov SA, Smulevich AB, Miasoedov NF, Seredenin SB. Efficacy and possible mechanisms of action of a new peptide anxiolytic selank in the therapy of generalized anxiety disorders and neurasthenia. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. 2008;108(4):38–48. PMID: 18454096. PubMed
2. Kolik LG, Nadorova AV, Antipova TA, Kruglov SV, Kudrin VS, Durnev AD. Selank, Peptide Analogue of Tuftsin, Protects Against Ethanol-Induced Memory Impairment by Regulating of BDNF Content in the Hippocampus and Prefrontal Cortex in Rats. Bull Exp Biol Med. 2019;167(5):641–644. PMID: 31625062. PubMed
3. Kolomin T, Shadrina M, Slominsky P, Limborska S, Myasoedov N. A new generation of drugs: synthetic peptides based on natural regulatory peptides. Neuroscience and Medicine. 2013;4(4):223–252. doi:10.4236/nm.2013.44035. DOI
4. Volkova A, Shadrina M, Kolomin T, Andreeva L, Limborska S, Myasoedov N, Slominsky P. Selank Administration Affects the Expression of Some Genes Involved in GABAergic Neurotransmission. Front Pharmacol. 2016;7:31. doi:10.3389/fphar.2016.00031. PMC4757669. PubMed Central