Emoksypina (Mexidol) — antyoksydant z bursztynianem, działanie

W Rosji emoksypina jest lekiem na receptę od dekad, ma własne badania z randomizacją i placebo, metaanalizy oraz miejsce na krajowych listach leków podstawowych. W PubMed anglojęzyczne doniesienia kliniczne o niej można policzyć na palcach jednej ręki, a w rejestrach EMA i FDA nie ma jej wcale. Ten rozdźwięk tłumaczy, dlaczego ten sam związek w jednym kraju wypisuje neurolog, a w innym stoi w katalogu jako odczynnik do badań.

Wpis porządkuje, co o emoksypinie wiadomo: skąd się wzięła, jak działa w komórce, co pokazały modele zwierzęce i rosyjskie badania u pacjentów, jak czytać ten korpus dowodów oraz jaki status ma w Unii, w USA i w sporcie. O dawkach w tym wpisie nie ma ani słowa, a dlaczego, wyjaśniamy wśród pytań na końcu.

Odczynniki omawiane w artykule są w sklepie odczynnikami chemicznymi przeznaczonymi wyłącznie do badań laboratoryjnych (Research Use Only). Nie są produktami leczniczymi, suplementami diety ani środkami spożywczymi i nie są przeznaczone do stosowania u ludzi ani zwierząt. Co oznacza ten status, wyjaśniamy w materiale o statusie prawnym odczynników badawczych.

Ważne rozróżnienie: wyniki badań klinicznych opisane niżej dotyczą leku Mexidol®, wydawanego w Rosji na receptę i podawanego pod nadzorem lekarza w szpitalach oraz poradniach. Odczynnik z tą samą substancją nie jest zamiennikiem produktu leczniczego, nie zastępuje konsultacji medycznej, a wyniki tych badań go nie dotyczą.

Czym jest emoksypina

Chemicznie to 2-etylo-6-metylo-3-hydroksypirydyna: pierścień pirydynowy z grupą hydroksylową, czyli ten sam szkielet, który ma pirydoksyna, jedna z form witaminy B6. Wzór C₈H₁₁NO, masa 137,2 g/mol (PubChem CID 114681). W leku i w katalogach występuje najczęściej jako sól z kwasem bursztynowym, bursztynian etylometylohydroksypirydyny, C₁₂H₁₇NO₅, 255,3 g/mol (PubChem CID 122298). Różnica między zasadą a solą ma znaczenie przy czytaniu certyfikatu analizy, bo ta sama naważka zawiera inną liczbę cząsteczek fragmentu pirydynowego.

Związek powstał w Związku Radzieckim jako syntetyczny przeciwutleniacz i trafił do rosyjskiej farmakoterapii pod nazwą handlową Mexidol®. Przegląd z 2012 roku opisuje go jako lek „o szerokim spektrum działania farmakologicznego” (Voronina, 2012, PMID 23461005), a jedyny obszerny przegląd anglojęzyczny podkreśla pokrewieństwo z pirydoksyną, przechodzenie małej cząsteczki przez barierę krew–mózg oraz zdolność chelatowania żelaza obserwowaną in vitro (Gupta i wsp., 2022, PMID 35992374). Zapytanie o emoksypinę, emoksipinę i Mexidol zwraca w PubMed 443 rekordy (stan na 3 listopada 2026 roku), w większości rosyjskojęzyczne.

Mechanizm — przeciwutleniacz, bursztynian i receptory

Opis mechanizmu w literaturze rosyjskiej ma trzy warstwy. Pierwsza to bezpośrednie działanie przeciwutleniające: fenolowa grupa hydroksylowa oddaje atom wodoru rodnikom, co przerywa łańcuchową peroksydację lipidów błon. W układach in vitro emoksypina unieczynniała wolne rodniki i podnosiła aktywność peroksydazy glutationowej oraz dysmutazy ponadtlenkowej. Druga warstwa jest pośrednia: w niedokrwieniu rosła ekspresja czynnika transkrypcyjnego Nrf2, który uruchamia komórkową odpowiedź na stres oksydacyjny (Shchulkin, 2018, PMID 30830123).

Trzecia warstwa to bursztynian. Kwas bursztynowy jest ogniwem cyklu Krebsa i substratem kompleksu II łańcucha oddechowego, więc w warunkach niedoboru tlenu może podtrzymać produkcję ATP tą drogą. Ten sam przegląd przypisuje mu też rolę sygnałową za pośrednictwem receptora GPR91 (Shchulkin, 2018). Praca z 2018 roku pokazała u gryzoni, że bursztynian reguluje szybką ekspresję czynnika HIF-1α w korze mózgu, czyli białka, które przestawia metabolizm komórki na tryb niedotlenienia (Lukyanova i wsp., 2018, PMID 29308570). W praktyce oznacza to, że sól bursztynianowa łączy w jednej cząsteczce wymiatacz rodników z substratem energetycznym.

Do tego dochodzą efekty receptorowe, opisane wyłącznie w modelach. W skrawkach mózgu młodych szczurów emoksypina w stężeniach milimolowych, bardzo wysokich jak na farmakologię receptorową, tłumiła prądy pobudzające w jądrze przedsionkowym i w hipokampie, a antagonista receptorów NMDA znosił większość tego efektu (Motin i wsp., 2012, PMID 22442954). U szczurów po przejściowym niedokrwieniu mózgu związek zwiększał lokalny przepływ krwi, a bikukulina, bloker receptorów GABA, znosiła to działanie (Gnezdilova i wsp., 2010, PMID 21254506). Żaden z tych wyników nie wskazuje jednego receptora docelowego; emoksypina pozostaje związkiem o kilku równoległych, słabo rozdzielonych mechanizmach.

Wątek interakcji zbadano na liniach komórkowych. Bursztynian emoksypiny hamował transportery ABCB1 (glikoproteinę P) i SLCO1B1, lecz sam nie był ich substratem; według kryteriów FDA i International Transporter Consortium hamowanie ogólnoustrojowe nie ma znaczenia klinicznego, a hamowanie ABCB1 w jelicie wymagałoby sprawdzenia u ludzi (Shchulkin i wsp., 2023, PMID 38004395).

Co pokazały badania na zwierzętach

Najczęściej cytowany wątek behawioralny to lęk. U szczurów z cukrzycą alloksanową trzy pochodne 3-hydroksypirydyny i kwasu bursztynowego podawane przez 14 dni zmniejszały zachowania lękowe w podwyższonym labiryncie krzyżowym i skracały bezruch w teście Porsolta. Emoksypina jako jedyna obniżyła lęk nie tylko w porównaniu z chorymi zwierzętami kontrolnymi, lecz także ze zdrowymi, a razem z Mexidolem obniżała hiperglikemię (Volchegorskii i wsp., 2017, PMID 28638031). To model choroby metabolicznej u gryzoni, nie badanie lęku u ludzi.

Drugi przykład dotyczy ostrego zatrucia alkoholem. Myszy, które dostały etanol, miały po 3 i 24 godzinach opadanie powiek, zaburzony chód i mniejszą siłę kończyn; u zwierząt, którym 15 minut po alkoholu podano bursztynian emoksypiny, mierzone parametry nie różniły się od wartości w grupie kontrolnej (Shchulkin i wsp., 2024, PMID 38954302). W rosyjskiej farmakologii doświadczalnej emoksypinę porównywano też z Semaxem w modelach niedokrwienia mózgu u szczurów (Iasnetsov i Voronina, 2009, PMID 19334516); mechanizm i stan dowodów dla tego peptydu omawiamy w osobnym wpisie o Semaxie.

Badania kliniczne — program jednego producenta

Pierwsze badanie z randomizacją, podwójnie zaślepione i kontrolowane placebo, opublikowano w 2006 roku. Objęło 51 chorych w ostrej fazie udaru niedokrwiennego, którzy otrzymywali Mexidol przez 14 dni, oraz 27 osób z placebo. W 14. dobie deficyt neurologiczny w skali NIH cofał się szybciej w grupie leczonej, a u chorych włączonych w pierwszych 6 godzinach od zachorowania lepszy był także wynik w skali Barthel w 21. dobie (Skvortsova i wsp., 2006, PMID 39320346).

Kolejne badania układają się w program sponsora. EPICA (2017): 150 chorych z udarem półkulowym, leczenie dożylne przez 10 dni, a potem doustne przez 8 tygodni; na koniec niższy średni wynik w zmodyfikowanej skali Rankina niż z placebo (p = 0,04) (Stakhovskaya i wsp., 2017, PMID 28665371). MEMO (2021): 318 chorych z przewlekłym niedokrwieniem mózgu w 15 ośrodkach w Rosji i Uzbekistanie; pierwszorzędowym punktem końcowym była zmiana wyniku w teście MoCA, a dolna granica 95% przedziału ufności dla różnicy między grupami wyniosła 1,51 punktu (Fedin i wsp., 2021, PMID 34932280). MIR (2025): 304 chorych z udarem w badaniu międzynarodowym, według rejestru ClinicalTrials.gov, prowadzonym w Rosji, Kazachstanie i Uzbekistanie, z mniejszym stopniem niesprawności w skali Rankina na koniec leczenia (Shamalov i wsp., 2025, PMID 40898634). MEGA (2022): 333 dzieci w wieku 6–12 lat z ADHD, 14 ośrodków, 42 dni leczenia, z różnicą wobec placebo w podskalach nieuwagi i nadruchliwości kwestionariusza SNAP-IV (Zavadenko i wsp., 2022, PMID 35485068).

Są też podsumowania. Metaanaliza dziesięciu badań z randomizacją u chorych z przewlekłym niedokrwieniem mózgu i zaburzeniami poznawczymi (482 osoby leczone, 455 w grupach porównawczych) dała różnicę 2,06 punktu MoCA na korzyść Mexidolu, z przedziałem ufności od 0,98 do 3,14 (Zakharov i Vakhnina, 2024, PMID 38261288). Przegląd systematyczny badań w udarze objął 11 prac, z których tylko 2 miały randomizację, a 9 było niezaślepionymi badaniami kohortowymi; autorzy odnotowali istotną heterogeniczność i uznali, że dowody wymagają dalszej weryfikacji (Voznyuk i wsp., 2023, PMID 38148698). Spoza Rosji pochodzi przegląd systematyczny leczenia neuropatii cukrzycowej opublikowany w „Diabetic Medicine”, w którym Mexidol znalazł się wśród interwencji z istotną poprawą objawów, obok kwasu α-liponowego, opioidów i toksyny botulinowej (Çakici i wsp., 2016, PMID 26822889); podstawą były jednak te same rosyjskie badania.

Jak czytać te dowody

Liczba pacjentów robi wrażenie, lecz struktura korpusu jest jednorodna. Rejestr ClinicalTrials.gov zawiera 10 badań z Mexidolem i 9 z nich zgłosił producent, firma Pharmasoft; wszystkie prowadzono w Rosji, Kazachstanie lub Uzbekistanie (zapytanie z 3 listopada 2026 roku). Niemal wszystkie publikacje kliniczne ukazały się w jednym czasopiśmie, „Żurnale niewrołogii i psichiatrii im. S.S. Korsakowa”, po rosyjsku, z angielskim streszczeniem. W PubMed zapytanie o badania kliniczne emoksypiny w języku angielskim zwraca dwa rekordy: badanie kontrolowane z 2007 roku u 126 osób z napięciowym bólem głowy, bez zaślepienia i z Mexidolem jako dodatkiem do terapii standardowej (Medvedeva i wsp., 2007, PMID 17505806), oraz pojedynczo zaślepione badanie u kobiet z zaostrzeniem przewlekłego zapalenia macicy i przydatków, w którym trzy pochodne podawano jako dodatek do leczenia (Volchegorskii i wsp., 2014, PMID 24771373). Oba to przekłady prac rosyjskich w czasopismach wydawanych po angielsku.

Z tego wynikają trzy ograniczenia. Po pierwsze, żadnego z tych badań nie oceniała EMA ani FDA, bo producent nie składał tam wniosków. Po drugie, brak niezależnej replikacji poza krajami, w których lek jest zarejestrowany. Po trzecie, metaanalizy sumują badania o różnych schematach i różnej jakości, co ich autorzy sami przyznają. Dla czytelnika oznacza to, że dane kliniczne o emoksypinie istnieją, lecz pochodzą z jednego ekosystemu, który nie przeszedł zewnętrznej weryfikacji. Szersze tło daje przewodnik po substancjach nootropowych.

Status regulacyjny

W Rosji Mexidol® jest lekiem na receptę w tabletkach, w roztworze do wstrzykiwań oraz w postaci Mexidol® Forte 250; aktualne świadectwa rejestracji pochodzą z 2020 roku, a podmiotem odpowiedzialnym jest firma Pharmasoft (państwowy rejestr GRLS, stan na 23 października 2026 roku). Analiza rejestrów państw Wspólnoty Niepodległych Państw z 2026 roku wymienia bursztynian etylometylohydroksypirydyny wśród leków zarejestrowanych w Rosji, Armenii, na Białorusi, w Kazachstanie i Uzbekistanie oraz wpisanych na ich listy leków podstawowych (Alexandrova i wsp., 2026, PMID 41467376). W Ukrainie związek występuje pod nazwami Mexidol, Mexicor i Armadin Long (Jędrejko i wsp., 2024, PMID 38403950).

W Unii Europejskiej nie ma żadnego produktu leczniczego z emoksypiną: nie występuje ona w danych EMA o lekach dopuszczonych w państwach członkowskich (art. 57, dane na 9 października 2026 roku, zbiór pobrany 3 listopada). Baza Drugs@FDA również nie zawiera takiego produktu (sprawdzone tego samego dnia). Nie została też dopuszczona w UE jako składnik żywności ani suplementu diety. Odczynnik z naszego katalogu jest materiałem do badań laboratoryjnych i tylko tak może być opisywany. Tożsamość partii, w tym to, czy dostarczono sól bursztynianową, a nie samą zasadę, potwierdza dokument analityczny; jak go czytać, opisujemy w materiale o certyfikacie analizy.

Nota antydopingowa

Lista Zabroniona WADA 2026 nie wymienia emoksypiny z nazwy, a Lista 2027, obowiązująca od 1 stycznia 2027 roku, również jej nie dodaje. Klasa S0, przeznaczona dla substancji bez dopuszczenia do stosowania u ludzi, nie obejmuje jej ze względu na rejestrację leku w Rosji. To nie zamyka sprawy. Autorzy przeglądu w „Drug Testing and Analysis” z 2024 roku, wśród nich specjaliści z laboratorium antydopingowego, porównali działanie Mexidolu z meldonium i trimetazydyną, które figurują w klasie S4.4 (modulatory metabolizmu), odnotowali potwierdzone w przeszłości użycie leku przez rosyjskich sportowców i uznali, że substancje tej grupy mogą zasługiwać na rozważenie przez WADA (Jędrejko i wsp., 2024). Dla sportowca oznacza to, że status może się zmienić: klasa S4.4 wymienia meldonium i trimetazydynę z nazwy, a emoksypiny dziś w niej nie ma.

Osobny wątek to analityka. Weterynaryjny lek Emidonol rozpada się w organizmie na meldonium i emoksypinę; w badaniu pilotażowym u trzech ochotników po wypiciu mleka od leczonych krów oba związki wykryto w moczu, dlatego emoksypinę zaproponowano jako wskaźnik niezamierzonego dopingu meldonium (Postnikov i wsp., 2026, PMID 41611212). Jak Lista traktuje związki badawcze i leki zarejestrowane tylko w części krajów, tłumaczy nasz przewodnik o Liście Zabronionej WADA; decyzję zawsze podejmują WADA i POLADA.

Najczęściej zadawane pytania

Emoksypina — co to jest?
Syntetyczna pochodna 3-hydroksypirydyny, spokrewniona strukturalnie z witaminą B6, stosowana w Rosji jako lek Mexidol® w postaci soli z kwasem bursztynowym. Działa jako przeciwutleniacz, a bursztynian jest substratem cyklu Krebsa.

Czy emoksypina i Mexidol to to samo?
Mexidol® to nazwa handlowa leku z bursztynianem emoksypiny. Sama emoksypina to zasada bez kwasu bursztynowego; w starszych rosyjskich pracach pod nazwą „emoksipina” badano chlorowodorek. Certyfikat analizy powinien mówić, która forma jest w partii.

Czy emoksypina jest lekiem w Polsce?
Nie. Nie ma pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w Polsce ani w żadnym państwie UE, a w USA nie ma zatwierdzonego leku z tą substancją. Rejestracje obejmują Rosję i część państw WNP.

Czy badania kliniczne Mexidolu są wiarygodne?
Istnieją badania z randomizacją i placebo, w tym kilkusetosobowe, oraz metaanalizy. Wszystkie powstały w krajach, gdzie lek jest zarejestrowany, większość sponsorował producent, a żadnej agencji zachodniej nie przedłożono ich do oceny. To dane realne, lecz niezweryfikowane niezależnie.

Dlaczego nie podajemy dawkowania emoksypiny?
Materiał z naszego katalogu służy do pracy laboratoryjnej, nie do podawania komukolwiek, a liczby z rosyjskich badań opisują lek Mexidol® stosowany pod nadzorem lekarza w określonych chorobach. Przeniesienie ich na inny produkt nie ma podstaw.

Czy emoksypina jest zakazana w sporcie?
Nie figuruje na Liście Zabronionej 2026 ani 2027 i nie podlega klasie S0 ze względu na rejestrację w Rosji. Przegląd z 2024 roku porównuje ją jednak z meldonium z klasy S4.4 i sugeruje, że WADA może się nią zająć. Sportowiec powinien sprawdzić aktualną Listę przed każdą decyzją.

Podsumowanie

Emoksypina to pochodna 3-hydroksypirydyny o budowie zbliżonej do witaminy B6, która w połączeniu z bursztynianem łączy wymiatacz rodników z substratem cyklu Krebsa; w modelach opisano też wpływ na receptory NMDA i GABA. Jako lek Mexidol® ma w Rosji i części państw WNP rejestrację oraz program badań klinicznych w udarze, przewlekłym niedokrwieniu mózgu i ADHD, prowadzony przez jednego producenta i publikowany głównie w jednym rosyjskim czasopiśmie. W UE i USA nie jest lekiem ani składnikiem suplementów. Lista WADA jej nie wymienia, a rejestracja wyłącza ją z klasy S0, lecz przegląd antydopingowy z 2024 roku stawia ją obok meldonium.

Dokumentacja produktowa

Karta odczynnika z dokumentacją partii: MEXI (bursztynian emoksypiny). Związki badane w kontekście ośrodkowego układu nerwowego zbiera kategoria materiały badawcze, obszar: mózg. Tożsamość i czystość każdej partii potwierdza certyfikat analizy.

Bibliografia

1. Gupta DS, Bagwe Parab S, Kaur G. Promising effects of emoxypine and its succinate derivative in the management of various diseases-with insights on recent patent applications. Curr Res Pharmacol Drug Discov. 2022;3:100121. doi:10.1016/j.crphar.2022.100121. PMID: 35992374
2. Voronina TA. [Mexidol: the spectrum of pharmacological effects]. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. 2012;112(12):86-90. PMID: 23461005 (po rosyjsku)
3. Shchulkin AV. [A modern concept of antihypoxic and antioxidant effects of mexidol]. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. 2018;118(12 Vyp 2):87-93. doi:10.17116/jnevro201811812287. PMID: 30830123 (po rosyjsku, streszczenie angielskie)
4. Lukyanova LD, Kirova YI, Germanova EL. The Role of Succinate in Regulation of Immediate HIF-1α Expression in Hypoxia. Bull Exp Biol Med. 2018;164(3):298-303. doi:10.1007/s10517-018-3976-2. PMID: 29308570
5. Motin VG, Iasnetsov VV, Zabozlaev AA, i wsp. [Electrophysiological study of the mechanism of mexidol action]. Eksp Klin Farmakol. 2012;75(1):3-7. PMID: 22442954 (po rosyjsku)
6. Gnezdilova AV, Gan’shina TS, Mirzoian RS. [GABAergic mechanism of cerebrovascular effect of mexidol]. Eksp Klin Farmakol. 2010;73(10):11-13. PMID: 21254506 (po rosyjsku)
7. Shchulkin AV, Erokhina PD, Goncharenko AV, i wsp. Ethylmethylhydroxypyridine Succinate Is an Inhibitor but Not a Substrate of ABCB1 and SLCO1B1. Pharmaceuticals (Basel). 2023;16(11):1529. doi:10.3390/ph16111529. PMID: 38004395
8. Volchegorskii IA, Miroshnichenko IY, Rassokhina LM, i wsp. [Anxiolytic and antidepressant effects of emoxipine, reamberin and mexidol in experimental diabetes mellitus]. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. 2017;117(5):52-57. doi:10.17116/jnevro20171175152-57. PMID: 28638031 (po rosyjsku)
9. Shchulkin AV, Abalenikhina YV, Mylnikov PY. The Study of the Effectiveness of Ethylmethylhydroxypyridine Succinate in Acute Alcohol Intoxication. Bull Exp Biol Med. 2024;177(1):51-56. doi:10.1007/s10517-024-06130-y. PMID: 38954302
10. Iasnetsov VV, Voronina TA. [Effect of semax and mexidol on brain ischemia models in rats]. Eksp Klin Farmakol. 2009;72(1):68-70. PMID: 19334516 (po rosyjsku)
11. Skvortsova VI, Stakhovskaya LV, Nartsyssov YR, i wsp. [The randomized double-blind placebo-controlled study of efficacy and safety of mexidol in the complex therapy of ischemic stroke in the acute period]. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. 2006;106(12 Vyp 2):47-54. PMID: 39320346 (po rosyjsku)
12. Stakhovskaya LV, Shamalov NA, Khasanova DR, i wsp. [Results of a randomized double blind multicenter placebo-controlled, in parallel groups trial of the efficacy and safety of prolonged sequential therapy with mexidol in the acute and early recovery stages of hemispheric ischemic stroke (EPICA)]. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. 2017;117(3 Vyp 2):55-65. doi:10.17116/jnevro20171173255-65. PMID: 28665371 (po rosyjsku)
13. Fedin AI, Zakharov VV, Tanashyan MM, i wsp. [Results of an international multicenter, randomized, double-blind, placebo-controlled study assessing the efficacy and safety of sequential therapy with Mexidol and Mexidol FORTE 250 in patients with chronic brain ischemia (MEMO)]. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. 2021;121(11):7-16. doi:10.17116/jnevro20211211117. PMID: 34932280 (po rosyjsku)
14. Shamalov NA, Fedin AI, Rakhimbaeva GS, i wsp. [Results of the international multicenter randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial for the evaluation of the efficacy and safety of the sequential therapy with ethylmethylhydroxypyridine succinate in patients in the acute and early recovery periods of ischemic stroke (MIR)]. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. 2025;125(8 Vyp 2):40-53. doi:10.17116/jnevro202512508240. PMID: 40898634 (po rosyjsku)
15. Zavadenko NN, Suvorinova NY, Batysheva TT, i wsp. [Results of a multicentre double-blind randomised placebo-controlled clinical trial evaluating the efficacy and safety of Mexidol in the treatment of Attention Deficit Hyperactivity Disorder in Children (MEGA)]. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. 2022;122(4):75-86. doi:10.17116/jnevro202212204175. PMID: 35485068 (po rosyjsku)
16. Zakharov VV, Vakhnina NV. [The use of Mexidol in patients with mild (moderate) cognitive impairment: results of a meta-analysis]. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. 2024;124(1):82-88. doi:10.17116/jnevro202412401182. PMID: 38261288 (po rosyjsku)
17. Voznyuk IA, Kolomentsev SV, Morozova EM. [The impact of therapy with Mexidol on neurological deficit and functional outcome in patients with ischemic stroke: a systematic review and meta-analysis]. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. 2023;123(12 Vyp 2):49-60. doi:10.17116/jnevro202312312249. PMID: 38148698 (po rosyjsku)
18. Çakici N, Fakkel TM, van Neck JW, i wsp. Systematic review of treatments for diabetic peripheral neuropathy. Diabet Med. 2016;33(11):1466-1476. doi:10.1111/dme.13083. PMID: 26822889
19. Medvedeva LA, Gnezdilov AV, Zagorul’ko OI, i wsp. Efficacy of neuroprotectors in patients with tension headaches. Neurosci Behav Physiol. 2007;37(5):523-526. doi:10.1007/s11055-007-0046-z. PMID: 17505806
20. Volchegorskii IA, Pravdin EV, Uzlova TV. Effects of 3-hydroxypyridine derivatives and succinic acid on endometrial leukocyte infiltration, cytokinemia and related affective symptoms during exacerbation of the chronic inflammation of the uterus and adnexa. Bull Exp Biol Med. 2014;156(3):347-352. doi:10.1007/s10517-014-2346-y. PMID: 24771373
21. Jędrejko K, Catlin O, Stewart T, Muszyńska B. Mexidol, Cytoflavin, and succinic acid derivatives as antihypoxic, anti-ischemic metabolic modulators, and ergogenic aids in athletes and consideration of their potential as performance enhancing drugs. Drug Test Anal. 2024;16(12):1436-1467. doi:10.1002/dta.3655. PMID: 38403950
22. Postnikov PV, Efimova YA, Rodin IA. Emoxypine as a Potential Marker for Identifying Possible Cases of Unintended Meldonium Doping in Sports. Drug Test Anal. 2026;18(3):414-418. doi:10.1002/dta.70031. PMID: 41611212
23. Alexandrova EG, Abakumova TR, Ziganshina LE. Use of nootropics in Alzheimer’s disease: An analysis of regulatory positions and drug policies in the countries of the Commonwealth of Independent States. Int J Risk Saf Med. 2026;37(2):257-264. doi:10.1177/09246479251410817. PMID: 41467376
24. Государственный реестр лекарственных средств (GRLS). Wpisy Мексидол®: tabletki (ЛП-№(000086)-(РГ-RU), 30.10.2020), roztwór (ЛП-№(000107)-(РГ-RU), 29.12.2020), Мексидол® ФОРТЕ 250 (ЛП-№(000066)-(РГ-RU), 03.06.2020). grls.rosminzdrav.ru (eksport rejestru z 23.10.2026)
25. National Center for Biotechnology Information. PubChem Compound Summary, CID 114681 (emoksypina) i CID 122298 (bursztynian etylometylohydroksypirydyny). pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (dostęp 03.11.2026)
26. ClinicalTrials.gov. Zapytanie „mexidol OR emoxypine OR ethylmethylhydroxypyridine”: 10 badań, w tym 9 sponsora Pharmasoft. clinicaltrials.gov (dostęp 03.11.2026)
27. European Medicines Agency. Dane o produktach leczniczych wg art. 57: brak wpisu dla emoksypiny. ema.europa.eu (zbiór pobrany 03.11.2026)
28. World Anti-Doping Agency. Lista Zabroniona 2026 (przekład polski: Polska Agencja Antydopingowa). antydoping.pl (dostęp 03.11.2026)
29. U.S. Anti-Doping Agency. Athlete Advisory: What’s New on the 2027 WADA Prohibited List? (06.10.2026). usada.org (dostęp 03.11.2026)