Rdzeń sekwencji jest identyczny (MEHFPGP), ale natywny Semax ma wolną grupę α-aminową na N-końcu, podczas gdy stabilizowany N-acetyl Semax ma ten N-koniec zablokowany acetylem (Ac-MEHFPGP). Konsekwencja jest farmakokinetyczna: wolny N-koniec natywnego Semaxu jest szybko odcinany przez aminopeptydazy, stąd jego okres półtrwania liczony w minutach. Acetylacja blokuje ten punkt ataku, co w modelach badawczych zwiększa trwałość proteolityczną i podnosi lipofilność cząsteczki. Rdzeń farmakoforowy pozostaje ten sam, więc profil mechanistyczny jest zbliżony, lecz natywny Semax pozostaje formą referencyjną, do której odnosi się większość literatury i rejestracja w Federacji Rosyjskiej.
Semax 50 mg
Semax 50 mg to natywny heptapeptyd MEHFPGP — analog fragmentu ACTH(4-7) wydłużony o Pro-Gly-Pro, forma referencyjna rodziny w postaci liofilizatu w fiolce do rekonstytucji wodą bakteriostatyczną (linia Endogenic). Odczynnik Research Use Only.
Produkt niedostępny
Semax 50 mg — odczynnik badawczy w fiolce
- Semax 50 mg to natywny heptapeptyd MEHFPGP — analog fragmentu ACTH(4-7) wydłużony o Pro-Gly-Pro, forma referencyjna rodziny w postaci liofilizatu w fiolce do rekonstytucji wodą bakteriostatyczną (linia Endogenic).
- Odczynnik Research Use Only.
Informacja o statusie produktu
Odczynnik chemiczny przeznaczony wyłącznie do badań laboratoryjnych (Research Use Only). Nie jest produktem leczniczym, suplementem diety ani środkiem spożywczym. Nie jest przeznaczony do stosowania u ludzi ani zwierząt. Sprzedaż wyłącznie dla zarejestrowanych jednostek badawczych i laboratoriów.
Semax to heptapeptyd Met-Glu-His-Phe-Pro-Gly-Pro (MEHFPGP) — natywna, niemodyfikowana forma compound z linii Endogenic, opracowana w latach 80. XX wieku jako syntetyczny analog fragmentu ACTH(4-7) wydłużony o C-końcowy tripeptyd Pro-Gly-Pro. To cząsteczka, od której wywodzi się cała rodzina peptydów na pracę mózgu badanych pod kątem indukcji neurotrofin: rdzeń farmakoforowy odpowiedzialny za profil nootropowy i neuroprotekcyjny w modelach przedklinicznych pozostaje w niej w postaci wyjściowej, z wolnymi końcami łańcucha.
Wolny N-koniec ma jednak swoją cenę. Natywny Semax znika z krwiobiegu w ciągu kilku minut — okres półtrwania heptapeptydu liczony jest w minutach, nie godzinach, bo wolna grupa α-aminowa metioniny na N-końcu staje się celem aminopeptydaz, zanim cząsteczka zdąży w pełni zadziałać. To znana cecha krótkich peptydów regulatorowych i jednocześnie powód, dla którego powstały formy stabilizowane, takie jak N-acetyl Semax 50mg.
Natywny Semax pozostaje natomiast referencyjnym punktem wyjścia: to jego profil farmakologiczny opisuje większość literatury, a wszystkie modyfikacje porównuje się właśnie do niego. Semax dostarczany jest jako liofilizat w fiolce 50 mg — postać proszkowa, którą badacz rekonstytuuje samodzielnie wodą bakteriostatyczną pod parametry zaplanowanego eksperymentu. Format fiolki to standardowy punkt wyjścia w protokołach przedklinicznych nad peptydami neuroprotekcyjnymi — daje pełną kontrolę nad stężeniem i objętością roztworu roboczego oraz zachowuje stabilność miesiącami w zamrażarce. Czystość weryfikowana metodą HPLC ≥98%, tożsamość potwierdzona spektrometrią masową, COA dostępne dla każdej partii.
STATUS REGULACYJNY
Semax jest zarejestrowany jako produkt leczniczy wyłącznie w Federacji Rosyjskiej — jako nootropik i neuroprotektor w postaci kropli do nosa, we wskazaniach obejmujących udar niedokrwienny, encefalopatię i neuropatię nerwu wzrokowego. Nie posiada rejestracji jako lek w UE, USA ani innych jurysdykcjach. Jako odczynnik badawczy pozostaje w kategorii Research Use Only. Komunikacja produktu jako „nootropiku bez recepty”, „peptydu na pamięć” lub „neuroprotektora dla biohackerów” jest sprzeczna z ramą Research Use Only.
Semax, fragment ACTH i rosyjska szkoła peptydów neuroprotekcyjnych
Żeby zrozumieć Semax, trzeba cofnąć się do hormonu adrenokortykotropowego. ACTH to 39-aminokwasowy peptyd przysadkowy, który stymuluje korę nadnerczy do wydzielania kortyzolu — to jego klasyczna, hormonalna funkcja na peryferiach. Już w latach 60. i 70. badania pokazały jednak, że krótkie fragmenty cząsteczki ACTH, pozbawione części odpowiedzialnej za aktywność kortykotropową, zachowują wyraźny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy — na uczenie, pamięć i odporność na stres.
To otworzyło osobny kierunek: projektowanie syntetycznych fragmentów ACTH jako neuropeptydów działających w mózgu bez efektu nadnerczowego. W latach 80. zespół Iwana Aszmarina w Instytucie Genetyki Molekularnej Rosyjskiej Akademii Nauk w Moskwie wziął fragment ACTH(4-7) — sekwencję Met-Glu-His-Phe — i dołączył do niego C-końcowy tripeptyd Pro-Gly-Pro. Powstał heptapeptyd Met-Glu-His-Phe-Pro-Gly-Pro, nazwany Semaxem. Dodatek tripeptydu prolinowego rozwiązywał konkretny problem: chronił rdzeń przed natychmiastową degradacją i jednocześnie wzmacniał profil nootropowy oraz neuroprotekcyjny w modelach behawioralnych.
Semax trafił do badań nad ostrym niedokrwieniem mózgu i zaburzeniami funkcji poznawczych, a w Federacji Rosyjskiej został zarejestrowany jako lek w postaci kropli do nosa — najpierw w niższym stężeniu jako nootropik, później w wyższym jako neuroprotektor w udarze niedokrwiennym. Semax stanowi podręcznikowy przykład rosyjskiej szkoły peptydów regulatorowych: krótka sekwencja zaprojektowana tak, by oddzielić aktywność neurotropową od hormonalnego działania macierzystej cząsteczki.
To natywna forma rdzenia, do której odnosi się cała późniejsza praca nad analogami. Stabilizowane pochodne — takie jak N-acetyl Semax, w którym grupa α-aminowa N-końca została zablokowana acetylem — modyfikują farmakokinetykę, lecz dziedziczą rdzeń mechanistyczny natywnego Semaxu. Z tego powodu Semax pozostaje referencyjnym odczynnikiem do charakteryzacji profilu całej rodziny.
Czym jest Semax?
Semax to syntetyczny heptapeptyd — analog fragmentu ACTH(4-7) (Met-Glu-His-Phe) wydłużony o C-końcowy tripeptyd Pro-Gly-Pro. W odróżnieniu od form acetylowanych ma wolne końce łańcucha, co odpowiada za jego krótki okres półtrwania.
- Nazwa chemiczna: Semax, natywny Semax
- Sekwencja: Met-Glu-His-Phe-Pro-Gly-Pro (jednoliterowo: MEHFPGP)
- Pochodzenie strukturalne: analog fragmentu ACTH(4-7) (Met-Glu-His-Phe) wydłużony o C-końcowy tripeptyd Pro-Gly-Pro; forma natywna, niemodyfikowana
- Klasa chemiczna: heptapeptyd neuroprotekcyjny/nootropowy; melanokortynowy fragment ACTH bez aktywności kortykotropowej
- Postać dostarczana: liofilizat (proszek) w fiolce, 50 mg peptydu na fiolkę, do rekonstytucji wodą bakteriostatyczną; pharmaceutical grade ≥98% HPLC
Tabela charakterystyki fizykochemicznej
| Parametr | Wartość | Uwaga |
|---|---|---|
| Sekwencja | MEHFPGP | heptapeptyd, forma natywna (wolne końce) |
| Numer CAS | 80714-61-0 | natywny Semax |
| Wzór sumaryczny | C₃₇H₅₁N₉O₁₀S | pojedyncza reszta metioniny (siarka) |
| Masa molowa | 813,92 g/mol | masa monoizotopowa weryfikowana MS per batch |
| Punkt izoelektryczny | umiarkowanie kwaśny | obecność reszty glutaminianowej i histydynowej; wolna grupa α-aminowa N-końca |
| Postać | biały do białawego liofilizat | proszek liofilizowany w fiolce |
| Zawartość peptydu | 50 mg / fiolka | przed rekonstytucją |
| Czystość | ≥98% HPLC | detekcja UV, weryfikacja per batch |
| Rozpuszczalność | dobra w wodzie | rekonstytucja wodą bakteriostatyczną |
Mechanizm działania na poziomie molekularnym
Semax działa przez kilka równoległych szlaków neurobiologicznych. Poniższe mechanizmy udokumentowano dla natywnego Semaxu w modelach przedklinicznych. Profil farmakologiczny opisany dla Semaxu w modelach badawczych:
- Indukcja ekspresji BDNF i NGF w hipokampie i korze — najlepiej opisany i najmocniejszy mechanizm. Semax należy do najsilniejszych peptydowych induktorów mózgowego czynnika neurotroficznego (BDNF): w modelach gryzoni szybko podnosi ekspresję BDNF i jego receptora TrkB w hipokampie, a także wpływa na czynnik wzrostu nerwów (NGF) (Dolotov et al. 2006). To prawdopodobny rdzeń jego profilu nootropowego i neuroprotekcyjnego — zwiększona dostępność neurotrofin sprzyja plastyczności synaptycznej i przeżyciu neuronów w warunkach stresu metabolicznego.
- Analog ACTH(4-7) bez aktywności kortykotropowej — Semax wywodzi się z fragmentu ACTH, ale nie zawiera części cząsteczki odpowiedzialnej za pobudzanie kory nadnerczy. W modelach nie stymuluje wydzielania kortyzolu (brak efektu kortykotropowego), zachowując melanokortynowy profil ośrodkowy. To rozróżnienie jest istotne: aktywność neurotropowa i neuroprotekcyjna zostaje oddzielona od hormonalnego działania nadnerczowego macierzystego ACTH.
- Modulacja transmisji dopaminergicznej i serotoninergicznej — część prac wskazuje na wpływ Semaxu na układ dopaminowy i serotoninowy w strukturach mózgowych, co w modelach gryzoni koreluje z profilem nootropowym i neuroprotekcyjnym. Mechanizm prawdopodobnie obejmuje modulację uwalniania monoamin oraz wpływ na ekspresję genów związanych z metabolizmem dopaminy.
- Inhibicja enkefalinaz — Semax hamuje aktywność enzymów degradujących enkefaliny w surowicy i tkance, co podnosi stężenie endogennych Met- i Leu-enkefalin i przedłuża sygnalizację enkefalinergiczną. Komponent ten wnosi prawdopodobny wkład w profil przeciwbólowy i anksjolityczny obserwowany w modelach.
- Neuroprotekcja w modelach niedokrwienia mózgu — w modelach ostrego niedokrwienia (okluzja tętnicy mózgowej u gryzoni) Semax modulował apoptozę, stres oksydacyjny oraz ekspresję genów odpowiedzi neurozapalnej i neurotroficznej (Medvedeva et al. 2017). Ten kierunek leżał u podstaw rejestracji Semaxu jako neuroprotektora w udarze niedokrwiennym w Federacji Rosyjskiej.
Farmakokinetyka — dlaczego wolny N-koniec ma znaczenie
Cecha definiująca natywny Semax to bardzo krótki okres półtrwania — rzędu minut. Odpowiada za to wolna grupa α-aminowa metioniny na N-końcu: aminopeptydazy odcinają ją szybko, degradując cząsteczkę, zanim zdąży w pełni dotrzeć do celu. To typowe ograniczenie krótkich peptydów regulatorowych o niezablokowanych końcach łańcucha i jednocześnie powód, dla którego powstały formy stabilizowane. Acetylacja N-końca w formie acetylowanej usuwa ten punkt ataku i wydłuża trwałość proteolityczną — natywny Semax pozostaje natomiast formą referencyjną o najkrótszej kinetyce.
Biodostępność doustna peptydu jest praktycznie zerowa — przewód pokarmowy degraduje peptydy regulatorowe, zanim zdążą się wchłonąć. W literaturze nad Semaxem dominują dwie drogi podania w modelach: iniekcyjna (podanie pozajelitowe) oraz donosowa (transport nose-to-brain, częściowo omijający barierę krew-mózg). Droga donosowa ma tu szczególne znaczenie: rejestracja natywnego Semaxu w Federacji Rosyjskiej dotyczy właśnie postaci kropli do nosa — krótki czas życia cząsteczki w krwiobiegu czyni transport bezpośredni do tkanki nerwowej szczególnie istotnym.
Tę drogę podania odwzorowuje w katalogu odczynnik Semax spray w postaci gotowego roztworu donosowego, podczas gdy format liofilizatu w fiolce daje badaczowi roztwór o kontrolowanym stężeniu do dowolnej drogi podania zaplanowanej w protokole.
Zastosowania w badaniach naukowych
Semax w formacie liofilizatu znajduje zastosowanie w kierunkach badawczych nad peptydowymi induktorami neurotrofin i neuroprotekcją ośrodkową:
- Modele neuroprotekcji w niedokrwieniu mózgu — okluzja tętnicy mózgowej środkowej (MCAO) u gryzoni; ocena wpływu na rozmiar zawału, apoptozę neuronów, stres oksydacyjny i ekspresję genów neurotroficznych w warunkach ostrego niedokrwienia.
- Ekspresja BDNF, NGF i TrkB — badania transkrypcyjne i białkowe w korze i hipokampie; charakteryzacja kinetyki i siły indukcji neurotrofin przez natywny Semax oraz porównanie z formami stabilizowanymi.
- Modele kognitywne — testy pamięci i uczenia (Morris water maze, passive avoidance, rozpoznawanie nowego obiektu), szczególnie w warunkach upośledzenia funkcji poznawczej przez stres lub niedotlenienie.
- Modele neurozapalne i odpowiedzi na stres oksydacyjny — ocena wpływu na profil cytokin i markery stresu oksydacyjnego w tkance nerwowej.
- Farmakologia melanokortynowa fragmentów ACTH — badanie aktywności ośrodkowej fragmentu ACTH(4-7) w oderwaniu od aktywności kortykotropowej; charakteryzacja profilu bez efektu nadnerczowego.
- Charakteryzacja farmakokinetyczna formy natywnej — referencyjna ocena trwałości proteolitycznej i profilu degradacji wolnego N-końca jako punkt odniesienia dla analogów stabilizowanych.
- Modele monoaminergiczne — wpływ na transmisję dopaminergiczną i serotoninergiczną oraz ekspresję genów związanych z metabolizmem monoamin.
- Modele enkefalinergiczne — ocena inhibicji enkefalinaz i wpływu na poziom endogennych enkefalin w surowicy i tkance.
Podsumowanie
Semax to natywny heptapeptyd MEHFPGP — analog fragmentu ACTH(4-7) wydłużony o C-końcowy tripeptyd Pro-Gly-Pro, w postaci niemodyfikowanej z wolnymi końcami łańcucha. Dostarczany jako liofilizat w fiolce 50 mg do rekonstytucji wodą bakteriostatyczną, linia Endogenic. To forma referencyjna całej rodziny — do niej odnosi się większość literatury mechanistycznej i względem niej charakteryzuje się formy stabilizowane, takie jak N-acetyl Semax.
Wolny N-koniec daje natywnemu Semaxowi bardzo krótki okres półtrwania (minuty) — metionina jest szybko odcinana przez aminopeptydazy. Profil farmakologiczny obejmuje silną indukcję BDNF i NGF w hipokampie i korze (Semax to jeden z najmocniejszych peptydowych induktorów BDNF), melanokortynowy profil ośrodkowy bez aktywności kortykotropowej (nie pobudza kory nadnerczy), modulację transmisji dopaminergicznej i serotoninergicznej, inhibicję enkefalinaz oraz neuroprotekcję w modelach niedokrwienia mózgu — wszystko udokumentowane w modelach gryzoni i in vitro, głównie przez grupy rosyjskojęzyczne.
Status regulacyjny — Research Use Only poza rejestracją leczniczą w Federacji Rosyjskiej. Komplementarny w badaniach nad osią stresu i nastroju peptyd nootropowy z tej samej rodziny opisuje karta Selank 10mg (analog tuftsyny, oś GABA i BDNF). Szerszy kontekst klasyfikacji i mechanizmów tej grupy compound omawia przegląd substancje nootropowe.
Bibliografia
- Dolotov OV, Karpenko EA, Inozemtseva LS, Seredenina TS, Levitskaya NG, et al. (2006). Semax, an analog of ACTH(4-10) with cognitive effects, regulates BDNF and trkB expression in the rat hippocampus. PubMed
- Medvedeva EV, Dmitrieva VG, Limborska SA, Myasoedov NF, Dergunova LV (2017). Semax, an analog of ACTH(4-7), regulates expression of immune response genes during ischemic brain injury in rats. PubMed
- Sudarkina OY, Filippenkov IB, Stavchansky VV, Denisova AE, Dmitrieva VG, et al. (2021). Brain protein expression profile confirms the protective effect of the ACTH(4-7)PGP peptide (Semax) in a rat model of cerebral ischemia-reperfusion. PubMed
Odczynnik chemiczny Research Use Only. Semax 50 mg (natywny heptapeptyd MEHFPGP, linia Endogenic) w katalogu Pro-Body nie jest produktem leczniczym, suplementem diety ani środkiem spożywczym. Nie jest przeznaczony do podawania ludziom ani zwierzętom poza kontrolowanym środowiskiem eksperymentalnym. Semax jest zarejestrowany jako lek wyłącznie w Federacji Rosyjskiej (krople do nosa — nootropik i neuroprotektor); w UE, USA ani innych jurysdykcjach nie posiada rejestracji jako produkt leczniczy i pozostaje odczynnikiem RUO.
Informacje w opisie mają charakter edukacyjno-naukowy i odnoszą się do wyników raportowanych w piśmiennictwie przedklinicznym (modele gryzoni, in vitro) — nie stanowią porady medycznej ani instrukcji podania.
FAQ
BDNF (mózgowy czynnik neurotroficzny) to białko wspierające przeżycie neuronów, plastyczność synaptyczną i tworzenie nowych połączeń. Semax należy do najsilniejszych peptydowych induktorów BDNF opisanych w literaturze: w modelach gryzoni szybko podnosi ekspresję BDNF i jego receptora TrkB w hipokampie i korze (Dolotov et al. 2006). To prawdopodobny rdzeń jego profilu nootropowego i neuroprotekcyjnego w modelach przedklinicznych. Należy jednak podkreślić: te obserwacje dotyczą modeli zwierzęcych i in vitro, nie są gwarancją efektu u człowieka, a Semax jako odczynnik RUO nie jest przeznaczony do stosowania u ludzi ani zwierząt.
Nie. Semax wywodzi się z fragmentu ACTH(4-7) — części cząsteczki ACTH odpowiedzialnej za profil neurotropowy, ale nie za aktywność kortykotropową. W modelach Semax nie stymuluje kory nadnerczy i nie podnosi kortyzolu — zachowuje melanokortynowy profil ośrodkowy bez efektu hormonalnego macierzystego ACTH. To celowe rozdzielenie: projektowanie krótkich fragmentów ACTH jako neuropeptydów działających w mózgu bez nadnerczowego działania pełnej cząsteczki było punktem wyjścia całej tej rodziny peptydów.
Semax opracował zespół Iwana Aszmarina w Instytucie Genetyki Molekularnej Rosyjskiej Akademii Nauk w latach 80. Tam też przeszedł badania i uzyskał rejestrację jako lek — w postaci kropli do nosa, najpierw jako nootropik, później w wyższym stężeniu jako neuroprotektor w udarze niedokrwiennym, encefalopatii i neuropatii nerwu wzrokowego. Większość dokumentacji klinicznej pochodzi z rosyjskojęzycznej literatury i nie przeszła niezależnej ścieżki rejestracyjnej w standardach EMA czy FDA. Z tego powodu poza Federacją Rosyjską Semax nie jest zarejestrowany jako lek — w innych jurysdykcjach pozostaje odczynnikiem Research Use Only.
Semax i jego analogi nie figurują obecnie jako odrębnie wymienione substancje zabronione na liście WADA. Peptydy o aktywności neuromodulacyjnej i wpływie na neurotrofiny bywają jednak obejmowane klauzulami ogólnymi. Sportowcy zarejestrowani (ADAMS) muszą sprawdzić aktualną listę zabronionych substancji przed jakąkolwiek decyzją — status compound może ulec zmianie w kolejnych aktualizacjach.
Liofilizat przed rekonstytucją jest najtrwalszą postacią — proszek przechowywany w −20°C zachowuje stabilność miesiącami, ponieważ brak wody spowalnia hydrolizę i procesy degradacyjne. Po rekonstytucji wodą bakteriostatyczną peptyd w fazie wodnej jest mniej stabilny; roztwór roboczy przechowuj w chłodziarce 2–8°C i wykorzystaj w oknie typowo kilku tygodni. Roztworu nie należy wielokrotnie zamrażać i rozmrażać — każdy cykl sprzyja agregacji peptydu. Dodatkowo N-końcowa metionina jest podatna na utlenianie (w formie natywnej szczególnie, przez wolny N-koniec), dlatego warto ograniczyć ekspozycję roztworu na powietrze i światło.
Ten produkt nie ma jeszcze opinii.