VIP 5mg

Odczynnik chemiczny przeznaczony wyłącznie do badań laboratoryjnych (Research Use Only). Nie jest produktem leczniczym, suplementem diety ani środkiem spożywczym. Nie jest przeznaczony do stosowania u ludzi ani zwierząt. Sprzedaż wyłącznie dla zarejestrowanych jednostek badawczych i laboratoriów.

VIP (Vasoactive Intestinal Peptide) odkryto w 1970 roku — Said i Mutt wyizolowali go z jelita cienkiego jako „polipeptyd o szerokim spektrum aktywności biologicznej”. Pół wieku później ten 28-aminokwasowy peptyd jelitowy pozostaje jednym z najbardziej wszechstronnych neuromodulatorów ssaków, a zarazem jednym z najtrudniejszych do przełożenia na lek — okres półtrwania w osoczu człowieka liczony w pojedynczych minutach zatrzymał niejeden obiecujący projekt kliniczny.

VIP należy do nadrodziny VIP/sekretyna/PACAP/glukagon — peptydów dzielących wspólny szkielet ewolucyjny i sygnalizujących przez receptory GPCR klasy B. W organizmie pełni funkcję neuroprzekaźnika i neuromodulatora: rozszerza naczynia krwionośne, moduluje odpowiedź immunologiczną, uczestniczy w regulacji wydzielania surfaktantu płucnego i wykazuje aktywność neuroprotekcyjną w modelach uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. To czyni z niego atrakcyjne narzędzie molekularne do badania szlaków zależnych od cAMP — od śródbłonka naczyniowego po neuroimmunologię.

VIP wpisuje się w szerszą rodzinę peptydów badawczych wykorzystywanych jako referencyjne ligandy receptorowe w farmakologii doświadczalnej. Niniejszy odczynnik dostarczany jest jako liofilizat w fiolce 5 mg, rekonstytuowany wodą bakteriostatyczną. Czystość weryfikowana metodą HPLC ≥98%, tożsamość potwierdzona spektrometrią masową, COA dostępne dla każdej partii.

VIP nie jest zarejestrowany jako lek w UE ani USA. Projekty kliniczne (m.in. nad sarkoidozą i mukowiscydozą, aplikacja wziewna) zostały zarzucone — w dużej mierze przez ekstremalnie krótki okres półtrwania peptydu. Brak autoryzacji EFSA jako składnika suplementu diety. Komunikacja produktu jako „peptydu na krążenie”, „wsparcia odporności” lub środka stosowanego u ludzi jest sprzeczna z ramą Research Use Only.

VIP jest centralnym członkiem nadrodziny peptydów sekretyna/glukagon/PACAP/VIP — grupy spokrewnionych ewolucyjnie cząsteczek, które łączy podobny układ aminokwasów na N-końcu i wspólny typ celu molekularnego: receptory sprzężone z białkiem G klasy B (sekretynowej). Do tej rodziny należą m.in. sekretyna, glukagon, GLP-1, GIP, GHRH oraz PACAP (Pituitary Adenylate Cyclase-Activating Polypeptide) — najbliższy strukturalny krewny VIP, dzielący z nim aż dwa receptory.

Peptydy tej nadrodziny działają jako hormony jelitowe, neuroprzekaźniki i neuromodulatory. W kontekście farmakologicznym najbardziej znane są dziś analogi inkretynowe (GLP-1, GIP — semaglutyd, tirzepatyd), które dzięki modyfikacjom strukturalnym wydłużono z minut do dni. VIP reprezentuje przeciwny biegun tej samej rodziny: cząsteczkę o szerokim profilu biologicznym, lecz w postaci natywnej praktycznie nieprzekładalną na lek z powodu błyskawicznej degradacji enzymatycznej. Profil biologiczny VIP obejmuje szerokie spektrum aktywności obserwowanej w modelach przedklinicznych i wczesnoklinicznych:

• Rozszerzenie naczyń krwionośnych — jeden z najsilniejszych endogennych wazodylatatorów, działający przez uwalnianie tlenku azotu (NO) ze śródbłonka
• Immunomodulacja — hamowanie cytokin prozapalnych (TNF-α, IL-6), promocja cytokin przeciwzapalnych (IL-10, TGF-β); badany w modelach autoimmunizacji
• Neuroprotekcja — aktywność ochronna neuronów w modelach udaru i choroby Parkinsona
• Regulacja wydzielnicza — modulacja wydzielania surfaktantu płucnego, wody i elektrolitów w nabłonku oddechowym i jelitowym
• Neuromodulacja — VIP jest kotransmiterem w neuronach autonomicznych (układ przywspółczulny, niecholinergiczne nieadrenergiczne zakończenia nerwowe — NANC)

VIP zajmuje w tej nadrodzinie pozycję modelowego liganda receptorów VPAC — narzędzia do badania sygnalizacji cAMP/PKA niezależnej od osi inkretynowej.

Pod względem chemicznym VIP to liniowy 28-aminokwasowy peptyd z amidowanym C-końcem.

• Nazwa zwyczajowa: VIP, wazoaktywny peptyd jelitowy (vasoactive intestinal peptide, vasoactive intestinal polypeptide)
• Sekwencja (28 aa): His-Ser-Asp-Ala-Val-Phe-Thr-Asp-Asn-Tyr-Thr-Arg-Leu-Arg-Lys-Gln-Met-Ala-Val-Lys-Lys-Tyr-Leu-Asn-Ser-Ile-Leu-Asn-NH₂ (HSDAVFTDNYTRLRKQMAVKKYLNSILN-NH₂)
• Numer CAS: 37221-79-7 (przy niepewności — „do weryfikacji w COA partii”)
• Wzór sumaryczny: C₁₄₇H₂₃₇N₄₃O₄₃S
• Masa molowa: ~3326 g/mol
• Klasa chemiczna: liniowy peptyd nadrodziny sekretyna/glukagon/PACAP/VIP; C-koniec amidowany (-NH₂), co jest istotne dla powinowactwa receptorowego
• Postać dostarczana: liofilizat w fiolce, 5 mg substancji czynnej, do rekonstytucji wodą bakteriostatyczną; research grade ≥98% HPLC

Pochodzenie: VIP został wyizolowany w 1970 roku przez Sami I. Saida i Viktora Mutta z jelita cienkiego świni — początkowo jako czynnik o silnym działaniu rozszerzającym naczynia (stąd „vasoactive”). Szybko okazało się, że peptyd jest obecny nie tylko w przewodzie pokarmowym, ale szeroko w układzie nerwowym (mózg, nerwy obwodowe, zakończenia autonomiczne) oraz w komórkach układu odpornościowego. Z biegiem dekad VIP scharakteryzowano jako endogenny neuromodulator o funkcjach wykraczających daleko poza jelito — od regulacji rytmu okołodobowego w jądrze nadskrzyżowaniowym po modulację odpowiedzi zapalnej.

PERSPEKTYWA NAUKOWA

Większość danych farmakologicznych nad VIP pochodzi z modeli przedklinicznych (szczur, mysz, świnka morska, izolowane preparaty naczyniowe i nabłonkowe, hodowle komórek immunologicznych) oraz nielicznych wczesnych badań na ludziach przerwanych z powodu farmakokinetyki. Obserwacje wazodylatacyjne, immunomodulacyjne i neuroprotekcyjne wymagają potwierdzenia w pełnych badaniach klinicznych — które dla natywnego VIP nie zostały zakończone. Ekstrapolacja profili PK/PD u ludzi wymaga szczególnej ostrożności ze względu na okres półtrwania liczony w minutach.

VIP działa przez dwa główne receptory — VPAC1 i VPAC2 — sprzężone z białkiem Gαs. Aktywacja prowadzi do wzrostu cAMP, uruchomienia kinazy białkowej A (PKA) i dalszych szlaków transkrypcyjnych. Profil biologiczny jest wieloosiowy, a poszczególne efekty zależą od dystrybucji receptorów w danej tkance. Profil farmakologiczny obserwowany w modelach przedklinicznych:

1. Agonizm receptorów VPAC1 i VPAC2 — oba to receptory GPCR klasy B (sekretynowej) sprzężone z Gαs. VPAC1 dominuje obwodowo (przewód pokarmowy, płuca, wątroba, komórki immunologiczne), VPAC2 jest silniej reprezentowany w ośrodkowym układzie nerwowym i mięśniach gładkich naczyń. Kaskada: VIP → VPAC1/VPAC2 → aktywacja cyklazy adenylanowej → wzrost cAMP → aktywacja PKA → fosforylacja czynnika transkrypcyjnego CREB i regulacja ekspresji genów. W praktyce badawczej: VIP jest standardowym agonistą do badania sygnalizacji cAMP w tych liniach komórkowych
2. Rozszerzenie naczyń krwionośnych przez tlenek azotu — VIP jest jednym z najsilniejszych endogennych związków rozszerzających naczynia. W modelach naczyniowych (izolowane pierścienie aorty, łożysko wieńcowe) aktywacja VPAC na śródbłonku prowadzi do uwalniania NO, który dyfunduje do warstwy mięśni gładkich i wywołuje ich rozkurcz (Henning i Sawmiller, 2001). Część efektu naczyniowego jest niezależna od śródbłonka — bezpośrednio przez cAMP w miocytach gładkich
3. Immunomodulacja — hamowanie cytokin prozapalnych — w modelach komórek odpornościowych (makrofagi, limfocyty T) VIP hamuje produkcję cytokin prozapalnych (TNF-α, IL-6, IL-12) i promuje cytokiny przeciwzapalne (IL-10, TGF-β), przesuwając równowagę Th1/Th2 oraz wspierając różnicowanie limfocytów T regulatorowych. W modelach przedklinicznych autoimmunizacji — eksperymentalne autoimmunologiczne zapalenie mózgu i rdzenia (EAE, model stwardnienia rozsianego) oraz indukowane kolagenem zapalenie stawów (RA model) — VIP zmniejszał nasilenie procesu zapalnego (Delgado i Ganea, 2004). Profil przeciwzapalny VIP jest często zestawiany z innymi peptydami immunomodulującymi badanymi w modelach zapalenia
4. Neuroprotekcja — w modelach in vitro i in vivo VIP i jego analogi wykazują aktywność ochronną neuronów; w modelach udaru niedokrwiennego oraz toksyczności parkinsonopodobnej obserwowano ograniczenie utraty neuronów. Mechanizm obejmuje szlaki zależne od cAMP oraz pośrednio uwalnianie czynników neurotroficznych z astrocytów (powiązane z pracami nad analogami, m.in. Gozes et al., 1996)
5. Regulacja syntezy surfaktantu płucnego — w pneumocytach typu II VIP modulował wydzielanie surfaktantu i napięcie mięśni gładkich oskrzeli (rozkurcz oskrzeli). To stanowiło racjonalną podstawę badań fazy II nad aplikacją wziewną w sarkoidozie i mukowiscydozie — projekty zarzucone głównie z powodu bardzo krótkiego okresu półtrwania natywnego peptydu

Profil farmakokinetyczny (na podstawie danych u ludzi i modeli):

• Okres półtrwania w osoczu u ludzi: ~2 minuty — jeden z najkrótszych wśród peptydów regulatorowych
• Główne szlaki degradacji: peptydaza dipeptydylowa IV (DPP-4) oraz neutralna endopeptydaza (NEP) — szybka proteoliza w krwiobiegu
• Biodostępność doustna: praktycznie ~0% (peptyd ulega degradacji w przewodzie pokarmowym)
• Dystrybucja: szeroka, ze względu na powszechność receptorów VPAC w tkankach

WAŻNE ROZRÓŻNIENIE

„Rozszerzenie naczyń krwionośnych”, „immunomodulacja” i „neuroprotekcja” w kontekście tego opisu odnoszą się wyłącznie do obserwacji w modelach przedklinicznych (gryzonie, izolowane preparaty tkankowe, hodowle komórkowe) oraz przerwanych badań wczesnoklinicznych. Nie oznacza to gwarancji efektu u człowieka stosującego odczynnik RUO ani sugestii zastosowania VIP jako „peptydu na krążenie”, „środka przeciwzapalnego” czy „neuroprotektora dla ludzi”. Compound pozostaje narzędziem badawczym — okres półtrwania liczony w minutach był głównym powodem zarzucenia projektów leczniczych nad natywnym VIP.

VIP a najbliżsi krewni — pozycja farmakologiczna: W nadrodzinie sekretyna/glukagon VIP zajmuje pozycję dzieloną częściowo z PACAP:

• PACAP — najbliższy krewny VIP; wiąże oba receptory VPAC1/VPAC2 z podobnym powinowactwem, a dodatkowo własny receptor PAC1 (do którego VIP ma niskie powinowactwo). PACAP ma silniejszy profil neurotroficzny
• Sekretyna — działa głównie przez własny receptor sekretynowy; reguluje wydzielanie wodorowęglanów w trzustce
• GLP-1, GIP — peptydy inkretynowe tej samej nadrodziny; w przeciwieństwie do VIP doczekały się długodziałających analogów farmaceutycznych dzięki modyfikacjom opóźniającym degradację DPP-4
• VIP — najsilniejszy wazodylatator grupy, szeroka immunomodulacja przez VPAC1/VPAC2, ale natywna postać ograniczona ekstremalnie krótkim T½

VIP wykorzystywany jest jako odczynnik badawczy w kilku obszarach. W modelach in vitro (izolowane preparaty naczyniowe, hodowle pneumocytów typu II, makrofagi i limfocyty T, linie komórkowe eksprymujące VPAC1/VPAC2) bada się sygnalizację cAMP/PKA, kinetykę uwalniania NO oraz profil cytokin. W modelach in vivo (szczur, mysz, świnka morska, modele EAE i indukowanego kolagenem zapalenia stawów) ocenia się parametry naczyniowe, immunologiczne i neuroprotekcyjne. Konkretne kierunki badawcze obejmują:

• Farmakologia receptorów VPAC1/VPAC2 — VIP jako referencyjny agonista do charakteryzacji powinowactwa, selektywności ligandów i sygnalizacji cAMP; punkt odniesienia dla projektowania selektywnych agonistów i antagonistów VPAC
• Modele wazodylatacji i funkcji śródbłonka — badanie szlaku NO/cGMP, reaktywności naczyniowej i mechanizmów zależnych oraz niezależnych od śródbłonka
• Neuroimmunologia i autoimmunizacja — modele EAE (stwardnienie rozsiane) i RA; rola osi VIP w przesunięciu równowagi cytokin i indukcji limfocytów T regulatorowych. W podobnym nurcie badane są inne peptydy wspomagające układ immunologiczny w modelach autoimmunizacji
• Neuroprotekcja — modele udaru niedokrwiennego i toksyczności parkinsonopodobnej; badanie szlaków cAMP-zależnych i pośredniego wpływu astrocytarnego
• Fizjologia oddechowa — modulacja wydzielania surfaktantu i napięcia mięśni gładkich oskrzeli w pneumocytach i preparatach dróg oddechowych
• Chronobiologia — rola VIP jako neuroprzekaźnika w jądrze nadskrzyżowaniowym i synchronizacji rytmu okołodobowego

Tematycznie pokrewnym narzędziem przeciwzapalnym, badanym w modelach zapalenia jelit i skóry, jest tripeptyd peptyd KPV (fragment α-MSH) — podobnie jak VIP hamuje on szlaki cytokin prozapalnych, lecz przez odmienny mechanizm. Wśród peptydów o profilu wspierającym odporność w badaniach przedklinicznych wymieniana jest też Thymosin Alpha-1, peptyd grasiczy modulujący różnicowanie limfocytów T.

STATUS REGULACYJNY

VIP nie figuruje na liście substancji zabronionych WADA (stan na 2024). Jako endogenny peptyd regulatorowy o bardzo krótkim okresie półtrwania nie jest klasyfikowany w programie antydopingowym. Sportowcy zarejestrowani (ADAMS) powinni mimo to weryfikować aktualną listę przed jakąkolwiek decyzją. VIP nie jest zarejestrowany jako lek w żadnej jurysdykcji; projekty kliniczne (sarkoidoza, mukowiscydoza, aplikacja wziewna) zostały zarzucone z powodu farmakokinetyki natywnego peptydu.

VIP (Vasoactive Intestinal Peptide) to 28-aminokwasowy liniowy peptyd jelitowy odkryty przez Saida i Mutta w 1970 roku, należący do nadrodziny sekretyna/glukagon/PACAP/VIP. Działa jako agonista receptorów VPAC1 i VPAC2 (GPCR klasy B sprzężone z Gαs → cAMP → PKA → CREB), wykazując w modelach przedklinicznych silne rozszerzanie naczyń krwionośnych zależne od tlenku azotu, szeroką immunomodulację (hamowanie TNF-α/IL-6, promocja IL-10/TGF-β w modelach EAE i RA), aktywność neuroprotekcyjną oraz regulację wydzielania surfaktantu płucnego.

Natywny VIP charakteryzuje jeden z najkrótszych okresów półtrwania wśród peptydów regulatorowych (~2 minuty, degradacja przez DPP-4 i NEP) — co było głównym powodem zarzucenia projektów klinicznych. Status regulacyjny — wyłącznie Research Use Only; brak rejestracji jako lek; status WADA: nie figuruje na liście.

1. Said SI, Mutt V (1970). Polypeptide with broad biological activity: isolation from small intestine. PubMed
2. Delgado M, Pozo D, Ganea D (2004). The significance of vasoactive intestinal peptide in immunomodulation. PubMed
3. Henning RJ, Sawmiller DR (2001). Vasoactive intestinal peptide: cardiovascular effects. PubMed
4. Gozes I, Bardea A, Reshef A, Zamostiano R, Zhukovsky S, Rubinraut S, et al. (1996). Neuroprotective strategy for Alzheimer disease: intranasal administration of a fatty neuropeptide. PubMed
5. Said SI (1996). Vasoactive intestinal peptide and nitric oxide: divergent roles in relation to tissue injury. PubMed