SARM dla kulturysty – jakie wybrać?

Ten artykuł opisuje, czym SARM-y są jako klasa związków: jak działają na poziomie receptora, co pokazują badania, jakie ryzyka udokumentowano i jaki mają status prawny oraz antydopingowy. Nie zawiera dawek, długości cykli ani schematów łączenia — wszystkie omawiane substancje to związki klasy badawczej bez dopuszczenia do obrotu jako leki. Pytanie „jakie wybrać” ma tu odpowiedź inną, niż sugeruje popularna narracja, i wracamy do niej pod koniec tekstu.

Wszystkie substancje omawiane w artykule mają charakter badawczy i nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi. Opis ich działania opiera się wyłącznie na wynikach badań laboratoryjnych i obserwacjach eksperymentalnych, nie na testach klinicznych.

Czym są SARM-y?

SARM (selective androgen receptor modulator) to niesteroidowa cząsteczka wiążąca receptor androgenowy. Nazwa opisuje zamierzoną cechę projektową: wywoływanie odpowiedzi anabolicznej w mięśniu i kości przy słabszym oddziaływaniu na tkanki takie jak prostata czy skóra.

Mechanizm tej selektywności nie polega na tym, że związek „trafia tylko do mięśnia”. Receptor androgenowy jest ten sam w każdej tkance — różnicę tworzy konformacja, jaką przyjmuje receptor po związaniu konkretnego liganda, oraz zestaw białek koregulatorowych rekrutowanych w danej tkance. Rozwój tej klasy związków i podstawy jej selektywności opisano w przeglądzie zespołu, który stał za częścią programów badawczych nad SARM (Narayanan i wsp., 2018, PMID 28624515).

Rzecz podstawowa, od której zaczyna się reszta tego artykułu: żaden SARM nie uzyskał dopuszczenia do obrotu jako produkt leczniczy — ani w Unii Europejskiej, ani w Stanach Zjednoczonych. Wszystkie pozostają na etapie badań albo mają ten etap za sobą, zakończony bez rejestracji.

SARM dla kulturysty — jak działają?

Po związaniu liganda receptor androgenowy przemieszcza się do jądra komórkowego i działa jako czynnik transkrypcyjny, zmieniając ekspresję genów odpowiadających między innymi za syntezę białek mięśniowych. To ta sama droga sygnałowa, którą wykorzystują androgeny — różnica leży w profilu tkankowym odpowiedzi, nie w istocie mechanizmu.

Praktyczna konsekwencja bywa pomijana: skoro cel molekularny jest wspólny z androgenami, to oddziaływanie na oś podwzgórze–przysadka–gonady również jest wspólne. Sprzężenie zwrotne hamujące wydzielanie hormonu luteinizującego nie rozpoznaje, czy ligand ma budowę steroidową. Udokumentowano to w badaniu klinicznym — wracamy do tego w sekcji o redukcji szkód.

Co jest SARM-em, a co bywa za niego brane

Ta klasyfikacja to nie pedanteria terminologiczna. Trzy najczęściej mylone związki mają inny cel molekularny, inny profil ryzyka i inną kategorię na Liście Zabronionej WADA — mylenie ich prowadzi do błędnych wniosków o wszystkim, od mechanizmu po konsekwencje kontroli antydopingowej.

MK-677 nie wiąże receptora androgenowego w ogóle — działa na receptor greliny i podnosi wydzielanie hormonu wzrostu. Szczegółowo omawiamy go w osobnym materiale o MK-677. SR-9009 i GW-501516 oddziałują na receptory jądrowe regulujące metabolizm energetyczny, a nie androgenny. Zestawianie ich w jednym worku z ostaryną czy ligandrolem jest błędem merytorycznym, który przenosi się dalej — na oczekiwania i na ocenę ryzyka.

Różnica między SARM-ami a sterydami anabolicznymi

Różnica strukturalna jest jednoznaczna: SARM-y są cząsteczkami niesteroidowymi, nie ulegają aromatyzacji do estrogenów ani konwersji do dihydrotestosteronu. To fakt chemiczny.

Znacznie ostrożniej trzeba natomiast obchodzić się z wnioskiem, który z tego faktu bywa wyciągany. Twierdzenie „SARM-y są bezpieczniejsze od sterydów” nie ma oparcia w badaniach porównawczych — nie przeprowadzono badań, które zestawiałyby obie klasy u zdrowych osób pod kątem profilu bezpieczeństwa. Brak takiego porównania nie jest argumentem za żadną ze stron; jest po prostu brakiem danych.

To, co udokumentowano dla SARM niezależnie od jakichkolwiek porównań, obejmuje polekowe uszkodzenie wątroby, zerwania ścięgien, zapalenie mięśnia sercowego oraz supresję testosteronu. Te obserwacje omawiamy niżej — i to one, a nie porównania z inną klasą związków, opisują realny profil ryzyka.

Co pokazują dane z badań — i czego nie pokazują

Najlepiej przebadanym związkiem tej klasy jest enobosarm (ostaryna, MK-2866), oceniany w badaniach drugiej i trzeciej fazy u osób z wyniszczeniem nowotworowym (Dobs i wsp., 2013, PMID 23499390), (Crawford i wsp., 2016, PMID 27138015). Populacją tych badań byli pacjenci onkologiczni pod nadzorem klinicznym, a nie zdrowe osoby trenujące — i enobosarm nie uzyskał rejestracji w tym wskazaniu.

Dla LGD-4033 przeprowadzono badanie pierwszej fazy u zdrowych młodych mężczyzn: beztłuszczowa masa ciała rosła zależnie od dawki, przy równoczesnej zależnej od dawki supresji całkowitego testosteronu, SHBG, cholesterolu HDL i triglicerydów; parametry wracały do wartości wyjściowych po odstawieniu (Basaria i wsp., 2013, PMID 22459616).

Dla pozostałych związków tej klasy — RAD-140, S-4, S-23, YK-11 — dowody pozostają przedkliniczne. Nie istnieją opublikowane badania kliniczne pozwalające opisać ich profil skuteczności ani bezpieczeństwa u ludzi. Przegląd kliniczny obejmujący całą klasę podsumowuje stan wiedzy i jego ograniczenia (Solomon i wsp., 2019, PMID 30503797).

Wniosek, który z tego wynika, jest mniej efektowny niż typowa lista korzyści: dane wskazują na zmiany w pomiarach składu ciała, w populacjach klinicznych i przy krótkim horyzoncie obserwacji — a równolegle dokumentują konkretne ryzyka narządowe.

SARM dla kulturysty — jakie związki bada się najczęściej?

Zestawienie poszczególnych związków wraz z mechanizmami i stanem dowodów dla każdego z nich — ostaryna, LGD-4033, RAD-140, andaryna, S-23, YK-11, a także sekretagogi osi hormonu wzrostu — omawiamy w osobnym, obszerniejszym materiale: peptydy i SARM-y na budowę masy mięśniowej. Tam znajdziesz analizę związek po związku; ten artykuł dotyczy klasy jako całości.

Warto natomiast rozbroić samo pytanie „jakie wybrać”. Zakłada ono, że różnice między tymi związkami sprowadzają się do skuteczności, a wybór jest kwestią dopasowania narzędzia do celu. Dane układają się inaczej: dla większości z nich nie ma badań u ludzi, dla żadnego nie ustalono profilu bezpieczeństwa przy dłuższej ekspozycji, a wszystkie dzielą udokumentowany dla klasy wpływ na oś hormonalną. Kryterium wyboru, które faktycznie różnicuje te materiały, to jakość dokumentacji analitycznej konkretnej partii — o czym w przedostatniej sekcji.

Redukcja szkód — oś hormonalna, wątroba, układ krążenia

Ta sekcja zbiera to, co wynika z przeglądów systematycznych i opisów przypadków. Nie jest to lista strasząca — to lista tego, co faktycznie opisano w piśmiennictwie.

Oś podwzgórze–przysadka–gonady

Supresja jest udokumentowanym efektem klasy, wykazanym w badaniu klinicznym dla LGD-4033: obniżenie całkowitego testosteronu, SHBG oraz FSH zależne od dawki (PMID 22459616). Przegląd systematyczny z perspektywy medycyny sportowej wymienia supresję testosteronu wśród stale raportowanych skutków ekspozycji na SARM (Vasireddi i wsp., 2025, PMID 39755947).

Twierdzenie, że dany związek „nie blokuje osi”, nie znajduje oparcia w danych — dla większości SARM po prostu nie ma badań, które pozwoliłyby to rozstrzygnąć w którąkolwiek stronę.

Wątroba

Przegląd systematyczny bezpieczeństwa SARM u osób zdrowych objął 33 badania i 2136 uczestników, w tym 1447 eksponowanych. Odnotowano 15 opisów przypadków polekowego uszkodzenia wątroby, przypadek zerwania ścięgna Achillesa oraz przypadek rabdomiolizy; podwyższona aktywność ALT pojawiała się w badaniach klinicznych średnio u 7,1% eksponowanych. Autorzy — zespoły z Walter Reed Army Institute of Research oraz Naval Medical Center — konkludują, że rekreacyjne stosowanie SARM należy stanowczo odradzać (Vignali i wsp., 2023, PMID 37218811).

Uszkodzenie wątroby po ostarynie opisano niezależnie w kilku doniesieniach (Bedi i wsp., 2021, PMID 34368386), (Weinblatt i Roy, 2022, PMID 35655632), (Khan i wsp., 2022, PMID 35340496).

Układ krążenia

Opisano przypadek ostrego zapalenia mięśnia sercowego powiązanego z ekspozycją na RAD-140 (Padappayil i wsp., 2022, PMID 35233331). Do tego dochodzi udokumentowany dla LGD-4033 spadek stężenia cholesterolu HDL — parametru istotnego w ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego.

Łączenie związków

Osobno warto odnotować doniesienie opisujące przypadek zatrucia po jednoczesnej ekspozycji na GW1516 (cardarine) i MK2866 (ostarynę), z pełnymi danymi klinicznymi, analitycznymi i biologicznymi (Kintz i wsp., 2021, PMID 34678947). To dokładnie ta kombinacja, która bywa opisywana jako „stack” — z udokumentowanym skutkiem.

GW-501516 — przypadek wymagający osobnego potraktowania

Cardarine bywa wymieniana obok SARM jako element zestawień, czasem z podkreśleniem korzystnego wpływu na profil lipidowy. Ta część obrazu jest prawdziwa: w krótkoterminowych badaniach z udziałem uczestników oceniano wpływ agonizmu PPARδ na parametry lipidowe i metaboliczne (Risérus i wsp., 2008, PMID 18024853), (Olson i wsp., 2012, PMID 22814748).

Pominięcie drugiej części obrazu byłoby jednak przemilczeniem najważniejszej informacji o tym związku. Rozwój kliniczny GW-501516 został wstrzymany po tym, jak długoterminowe badania toksykologiczne na zwierzętach ujawniły nowotwory w wielu narządach. W mysim modelu nowotworzenia sutka u zwierząt otrzymujących GW501516 obserwowano przyspieszone powstawanie guzów (Yin i wsp., 2005, PMID 15867396). W 2013 roku WADA wydała rzadkie publiczne ostrzeżenie zdrowotne dotyczące tego związku — krok wykraczający poza zwykłe umieszczenie substancji na liście.

Piszemy o tym wprost mimo że mamy ten materiał w ofercie, bo informacja o wstrzymaniu programu z powodów toksykologicznych jest istotniejsza niż jakikolwiek pojedynczy wynik lipidowy. Pełne omówienie znajduje się w osobnym tekście o mechanizmie i danych z badań nad cardarine.

Status regulacyjny i nota antydopingowa

Żaden ze związków omawianych w tym artykule nie jest produktem leczniczym, suplementem diety ani środkiem spożywczym.

Wszystkie wymienione grupy są zabronione przez cały czas — w okresie zawodów i poza nim:

• SARM-y (ostaryna, LGD-4033, RAD-140, andaryna, S-23, YK-11) — kategoria S1.2, inne środki anaboliczne
• MK-677 — kategoria S2, hormony peptydowe, czynniki wzrostu i mimetyki
• GW-501516 i SR-9009 — kategoria S4.4, modulatory metaboliczne

Warto rozwiać rozpowszechnione nieporozumienie: przepisy antydopingowe nie dotyczą wyłącznie zawodowców. W Polsce Lista Zabroniona WADA obowiązuje za pośrednictwem Polskiej Agencji Antydopingowej (POLADA), a kontroli podlegają również zawodnicy amatorscy uczestniczący w zawodach organizowanych przez związki sportowe objęte przepisami antydopingowymi. Start w zawodach masowych czy federacyjnych nie jest równoznaczny ze zwolnieniem z tych przepisów.

Ponieważ omawiane substancje nie są zarejestrowanymi lekami, nie istnieje ścieżka uzyskania wyłączenia dla celów terapeutycznych (TUE). Zawodnik zarejestrowany w systemie ADAMS powinien traktować ekspozycję na którykolwiek z tych związków jako ryzyko naruszenia przepisów bez możliwości odwołania się do wskazania medycznego. Aktualny status należy każdorazowo zweryfikować w obowiązującej wersji Listy Zabronionej.

Co faktycznie znajduje się w produkcie

Istnieje ryzyko, które w praktyce bywa większe niż profil farmakologiczny samej cząsteczki: niezgodność zawartości opakowania z etykietą.

W analizie opublikowanej w JAMA zbadano 44 produkty sprzedawane przez internet jako SARM, stosując procedury analityczne zatwierdzone przez WADA. Tylko 23 produkty (52%) zawierały jakikolwiek SARM. 17 produktów (39%) zawierało inny niezatwierdzony lek — w tym ibutamoren, GW501516 oraz SR9009. W 4 produktach (9%) nie wykryto żadnego związku czynnego, a zgodność deklarowanej ilości z rzeczywistą stwierdzono jedynie w 18 na 44 przypadki (41%) (Van Wagoner i wsp., 2017, PMID 29183075).

Dla zawodnika objętego kontrolą oznacza to możliwość naruszenia przepisów substancją, której świadomie nie wybrał. Dla każdego innego — że profil ryzyka opisany w literaturze dotyczy cząsteczki faktycznie obecnej w opakowaniu, a ta w większości badanych przypadków nie odpowiadała etykiecie.

Jedynym dokumentem rozstrzygającym pozostaje certyfikat analizy przypisany do konkretnej partii: oznaczenie czystości metodą HPLC oraz potwierdzenie tożsamości spektrometrią mas.

Najczęściej zadawane pytania

Czy SARM-y są bezpieczniejsze od sterydów anabolicznych?

Nie przeprowadzono badań porównujących obie klasy pod kątem bezpieczeństwa u zdrowych osób, więc takie twierdzenie nie ma oparcia w danych. Dla SARM udokumentowano natomiast polekowe uszkodzenie wątroby, zerwania ścięgien, zapalenie mięśnia sercowego i supresję testosteronu (PMID 37218811, PMID 39755947).

Czy MK-677 to SARM?

Nie. MK-677 nie wiąże receptora androgenowego — jest sekretagogiem hormonu wzrostu działającym przez receptor greliny. Na Liście Zabronionej WADA figuruje w kategorii S2, a nie S1.2 właściwej dla SARM.

Czy cardarine i stenabolic to SARM-y?

Nie. GW-501516 jest agonistą PPARδ, a SR-9009 agonistą REV-ERB — oba to modulatory metaboliczne działające na receptory jądrowe regulujące gospodarkę energetyczną, nie androgenną. Kategoria WADA: S4.4.

Czy przepisy antydopingowe dotyczą amatorów?

Tak, jeżeli zawodnik startuje w zawodach objętych przepisami antydopingowymi. W Polsce nadzór sprawuje POLADA, stosując Listę Zabronioną WADA. Status amatora nie zwalnia z tych przepisów.

Dlaczego artykuł nie podaje dawek ani długości cykli?

Ponieważ omawiane substancje nie mają statusu produktów leczniczych i nie przeszły procesu rejestracyjnego, w ramach którego ustala się dawkowanie. Liczby funkcjonujące w obiegu nie pochodzą z badań rejestracyjnych.

Podsumowanie

SARM-y to niesteroidowe ligandy receptora androgenowego, projektowane pod kątem selektywności tkankowej, z których żaden nie uzyskał dopuszczenia do obrotu jako lek. Najlepiej przebadany jest enobosarm, oceniany u pacjentów onkologicznych; dla LGD-4033 istnieje badanie pierwszej fazy pokazujące wzrost beztłuszczowej masy ciała wraz z zależną od dawki supresją testosteronu i HDL; dla pozostałych związków dowody pozostają przedkliniczne. Przeglądy systematyczne dokumentują polekowe uszkodzenie wątroby, zerwania ścięgien i zapalenie mięśnia sercowego, a jeden z nich wprost odradza stosowanie rekreacyjne. MK-677, SR-9009 i GW-501516 bywają zaliczane do SARM, choć nimi nie są — mają inne cele molekularne i inne kategorie WADA. Wszystkie omawiane grupy są zabronione przez cały czas i obowiązują również zawodników amatorskich objętych przepisami POLADA, bez możliwości uzyskania wyłączenia terapeutycznego. Analiza produktów sprzedawanych przez internet wykazała, że tylko 52% zawierało jakikolwiek SARM — co czyni certyfikat analizy partii jedynym dokumentem rozstrzygającym o tożsamości materiału.

Dokumentacja produktowa

Karty materiałów badawczych wraz z dokumentacją analityczną partii dostępne są w kategorii SARM-y i modulatory. Materiały przeznaczone wyłącznie do zastosowań badawczych.

Bibliografia

1. Narayanan R, Coss CC, Dalton JT. Development of selective androgen receptor modulators (SARMs). Mol Cell Endocrinol. 2018;465:134-142. PMID: 28624515
2. Solomon ZJ, Mirabal JR, Mazur DJ, i wsp. Selective Androgen Receptor Modulators: Current Knowledge and Clinical Applications. Sex Med Rev. 2019;7(1):84-94. PMID: 30503797
3. Vignali JD, Pak KC, Beverley HR, i wsp. Systematic Review of Safety of Selective Androgen Receptor Modulators in Healthy Adults: Implications for Recreational Users. J Xenobiot. 2023;13(2):218-236. PMID: 37218811
4. Vasireddi N, Hahamyan HA, Gould HP, i wsp. Athlete Selective Androgen Receptor Modulators Abuse: A Systematic Review. Am J Sports Med. 2025;53(4):999-1009. PMID: 39755947
5. Van Wagoner RM, Eichner A, Bhasin S, Deuster PA, Eichner D. Chemical Composition and Labeling of Substances Marketed as Selective Androgen Receptor Modulators and Sold via the Internet. JAMA. 2017;318(20):2004-2010. PMID: 29183075
6. Basaria S, Collins L, Dillon EL, i wsp. The safety, pharmacokinetics, and effects of LGD-4033, a novel nonsteroidal oral, selective androgen receptor modulator, in healthy young men. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2013;68(1):87-95. PMID: 22459616
7. Dobs AS, Boccia RV, Croot CC, i wsp. Effects of enobosarm on muscle wasting and physical function in patients with cancer: a double-blind, randomised controlled phase 2 trial. Lancet Oncol. 2013;14(4):335-345. PMID: 23499390
8. Crawford J, Prado CM, Johnston MA, i wsp. Study Design and Rationale for the Phase 3 Clinical Development Program of Enobosarm (POWER Trials). Curr Oncol Rep. 2016;18(6):37. PMID: 27138015
9. Padappayil RP, Chandini Arjun A, Vivar Acosta J, Ghali W, Mughal MS. Acute Myocarditis From the Use of Selective Androgen Receptor Modulator (SARM) RAD-140 (Testolone). Cureus. 2022;14(1):e21663. PMID: 35233331
10. Kintz P, Gheddar L, Paradis C, i wsp. Peroxisome Proliferator-Activated Receptor Delta Agonist (PPAR-delta) and Selective Androgen Receptor Modulator (SARM) Abuse: Clinical, Analytical and Biological Data in a Case Involving a Poisonous Combination of GW1516 (Cardarine) and MK2866 (Ostarine). Toxics. 2021;9(10):251. PMID: 34678947
11. Bedi H, Hammond C, Sanders D, Yang HM, Yoshida EM. Drug-Induced Liver Injury From Enobosarm (Ostarine), a Selective Androgen Receptor Modulator. ACG Case Rep J. 2021;8(1):e00518. PMID: 34368386
12. Weinblatt D, Roy S. Drug-Induced Liver Injury Secondary to Enobosarm: A Selective Androgen Receptor Modulator. J Med Cases. 2022;13(5):244-248. PMID: 35655632
13. Khan S, Fackler J, Gilani A, Murphy S, Polintan L. Selective Androgen Receptor Modulator Induced Hepatotoxicity. Cureus. 2022;14(2):e22239. PMID: 35340496
14. Yin Y, Russell RG, Dettin LE, i wsp. Peroxisome proliferator-activated receptor delta and gamma agonists differentially alter tumor differentiation and progression during mammary carcinogenesis. Cancer Res. 2005;65(9):3950-3957. PMID: 15867396
15. Risérus U, Sprecher D, Johnson T, i wsp. Activation of peroxisome proliferator-activated receptor (PPAR)delta promotes reversal of multiple metabolic abnormalities, reduces oxidative stress, and increases fatty acid oxidation in moderately obese men. Diabetes. 2008;57(2):332-339. PMID: 18024853
16. Olson EJ, Pearce GL, Jones NP, Sprecher DL. Lipid effects of peroxisome proliferator-activated receptor-delta agonist GW501516 in subjects with low high-density lipoprotein cholesterol. Arterioscler Thromb Vasc Biol. 2012;32(9):2289-2294. PMID: 22814748