Przejdź do treści
Black Week: -20% na wszystko z kodem BLACK

Wyszukiwarka

Czego szukasz?

Wpisz co najmniej 2 znaki, aby zobaczyć podpowiedzi.

Peptydy i budowa masy Marek Wawrzyk

MK-677 hormon wzrostu w tabletkach

Zacznijmy od sprostowania, które jest częścią samego tematu: MK-677 nie jest hormonem wzrostu w tabletkach.

MK-677 growth hormone tablets

Zacznijmy od sprostowania, które jest częścią samego tematu: MK-677 nie jest hormonem wzrostu w tabletkach. Nie zawiera somatotropiny i nie dostarcza jej do organizmu. Jest cząsteczką oddziałującą na mechanizm wydzielania własnego hormonu — to różnica mechanistyczna o realnych konsekwencjach, również dla profilu ryzyka. Popularna nazwa przyjęła się jako skrót myślowy i pod nią ludzie tego szukają, dlatego zostawiamy ją w tytule, ale w treści opisujemy związek zgodnie z tym, czym faktycznie jest.

Wszystkie substancje omawiane w artykule mają charakter badawczy i nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi. Opis ich działania opiera się wyłącznie na wynikach badań laboratoryjnych i obserwacjach eksperymentalnych, nie na testach klinicznych.

Czym jest hormon wzrostu i dlaczego jest tak ważny?

Hormon wzrostu (GH, somatotropina) to białko wydzielane pulsacyjnie przez przysadkę mózgową. W okresie wzrastania odpowiada za rozwój kości i tkanek; u dorosłych uczestniczy w regulacji składu ciała, metabolizmu białek i lipidów oraz procesów naprawczych. Znaczna część jego działania przebiega pośrednio — przez insulinopodobny czynnik wzrostu 1 (IGF-1), którego produkcję GH indukuje przede wszystkim w wątrobie.

Ta dwutorowość jest istotna dla zrozumienia całej reszty: oś GH/IGF-1 nie jest przełącznikiem „więcej mięśni”, tylko układem regulacyjnym o wielu punktach uchwytu — obejmującym również gospodarkę węglowodanową i gospodarkę wodno-elektrolitową.

MK-677 to nie SARM i nie hormon wzrostu — czym jest naprawdę

MK-677 (ibutamoren) to niepeptydowy, aktywny po podaniu doustnym sekretagog hormonu wzrostu — agonista receptora greliny (GHS-R). Naśladuje działanie greliny, hormonu wydzielanego głównie w żołądku, który obok regulacji łaknienia pobudza wydzielanie GH przez przysadkę. Rolę tego receptora opisano w piśmiennictwie przeglądowym (Laviano i wsp., 2012, PMID 22632856), a jego rozmieszczenie w ośrodkowym układzie nerwowym scharakteryzowano osobno (Airapetov i wsp., 2021, PMID 34755494).

Dwa rozróżnienia, które w praktyce bywają mylone:

MK-677 NIE jest Dlaczego
SARM-em nie wiąże receptora androgenowego; SARM-y należą do kategorii WADA S1.2, MK-677 do S2. Klasyfikację całej grupy omawiamy w tekście o SARM dla kulturysty
hormonem wzrostu nie dostarcza somatotropiny z zewnątrz, lecz pobudza wydzielanie endogenne — mechanizm zależny od sprawności przysadki i zachowujący fizjologiczną pulsacyjność

Jak działa MK-677 — mechanizm

Aktywacja receptora GHS-R w przysadce i podwzgórzu nasila wydzielanie hormonu wzrostu, co przekłada się na wzrost stężenia IGF-1. Ponieważ związek jest niepeptydowy, nie ulega trawieniu proteolitycznemu w przewodzie pokarmowym — stąd aktywność po podaniu doustnym, odróżniająca go od peptydowych sekretagogów.

Ten sam receptor odpowiada za drugi, dobrze udokumentowany efekt: nasilenie łaknienia. To nie jest działanie niepożądane „przy okazji”, tylko bezpośrednia konsekwencja mechanizmu grelinowego — grelina jest hormonem sygnalizującym głód.

Co pokazują badania z udziałem ludzi

Dla MK-677 istnieją dane kliniczne — i warto je przytoczyć dokładnie, bo są bardziej stonowane, niż sugeruje obiegowa narracja.

Bilans azotowy przy restrykcji kalorycznej

W badaniu z 1998 roku, prowadzonym metodą podwójnie zaślepionej próby krzyżowej z placebo u ośmiu zdrowych ochotników poddanych ograniczeniu kalorycznemu, MK-677 odwracał ujemny bilans azotowy wywołany dietą (Murphy i wsp., 1998, PMID 9467534). To badanie o małej liczebności i krótkim horyzoncie, dotyczące konkretnego parametru biochemicznego — nie budowy masy mięśniowej u osób trenujących.

Roczne badanie z randomizacją u osób starszych

Najważniejsze dane pochodzą z rocznego badania u zdrowych osób starszych. MK-677 podniósł stężenia hormonu wzrostu i IGF-1 do wartości obserwowanych u młodych dorosłych, a masa beztłuszczowa wzrosła o 1,1 kg wobec spadku o 0,5 kg w grupie placebo. Równocześnie odnotowano:

  • wzrost masy beztłuszczowej bez przełożenia na siłę ani sprawność funkcjonalną,
  • wzrost stężenia glukozy na czczo średnio o 0,3 mmol/l i obniżenie wrażliwości na insulinę,
  • wzrost stężenia kortyzolu,
  • większy przyrost tkanki tłuszczowej kończyn niż w grupie placebo,
  • przemijające obrzęki kończyn dolnych oraz bóle mięśniowe jako najczęstsze działania niepożądane (Nass i wsp., 2008, PMID 18981485).

Pierwszy z tych punktów zasługuje na podkreślenie, bo jest rzadko cytowany: przyrost w pomiarze składu ciała nie oznaczał przyrostu siły. Autorzy zaznaczyli przy tym ograniczenie badania — jego moc statystyczna nie wystarczała do pełnej oceny punktów końcowych funkcjonalnych.

Zjawisko desensytyzacji — dane z modelu zwierzęcego

Poniższe obserwacje pochodzą z badania na szczurach. Brak badań na ludziach potwierdzających te obserwacje w tym zakresie.

W badaniu opublikowanym w 2018 roku oceniano wpływ przedłużonego doustnego podawania MK-677 na wzrastanie u szczurów. Wynik był odwrotny do oczekiwanego: sześciotygodniowe podawanie nie promowało wzrostu i zniosło stymulujący wpływ MK-677 na wydzielanie hormonu wzrostu. Autorzy wiążą to zjawisko ze zwiększoną ekspresją somatostatyny w podwzgórzu, czyli z uruchomieniem fizjologicznego hamulca osi (Lee i wsp., 2018, PMID 30450851).

Ta obserwacja jest ważna z jednego powodu: podważa założenie, że przedłużona ekspozycja daje proporcjonalnie większe efekty. Model gryzonia nie przekłada się wprost na człowieka — ale też nie sposób go zignorować, skoro dotyczy dokładnie tej cząsteczki i dokładnie tej drogi podania. Warto odnotować, że w badaniach nad innymi sekretagogami obraz bywa odmienny: krótkotrwałe podawanie heksareliny u osób starszych nie prowadziło do desensytyzacji odpowiedzi GH (Ghigo i wsp., 1996, PMID 8921821). Kwestia pozostaje otwarta i zależna od związku oraz czasu ekspozycji.

Redukcja szkód — insulinooporność, retencja płynów, oś IGF-1

Gospodarka węglowodanowa

To najlepiej udokumentowany element profilu ryzyka. W rocznym badaniu z randomizacją stężenie glukozy na czczo wzrosło, a wrażliwość na insulinę uległa obniżeniu (PMID 18981485). Mechanizm jest spójny z fizjologią: hormon wzrostu ma działanie przeciwstawne do insuliny (kontrregulacyjne), więc podniesienie jego stężenia oddziałuje na gospodarkę węglowodanową w przewidywalnym kierunku.

To nie jest niedogodność, którą „koryguje się” dodaniem kolejnej substancji badawczej. Podejście polegające na nadpisywaniu jednego efektu drugim związkiem nie usuwa problemu — dokłada drugą zmienną o własnym, niezależnym profilu ryzyka. W szczególności dotyczy to GW-501516: związku, którego rozwój kliniczny wstrzymano po ujawnieniu nowotworów w długoterminowych badaniach toksykologicznych na zwierzętach, objętego publicznym ostrzeżeniem zdrowotnym WADA z 2013 roku. Opisano ponadto przypadek zatrucia po jednoczesnej ekspozycji na GW1516 i ostarynę (Kintz i wsp., 2021, PMID 34678947). Sugerowanie takiego połączenia jako rozwiązania problemu glikemicznego jest błędem, który usunęliśmy z poprzedniej wersji tego artykułu.

Retencja płynów

Obrzęki kończyn dolnych oraz bóle mięśniowe należały do najczęściej raportowanych działań niepożądanych w badaniu rocznym i miały charakter przemijający (PMID 18981485). Drętwienie kończyn opisywane bywa w kontekście zwiększonej objętości płynu pozakomórkowego. Przegląd bezpieczeństwa sekretagogów hormonu wzrostu zbiera te obserwacje wraz z ograniczeniami dostępnych danych (Sigalos i Pastuszak, 2018, PMID 28400207).

Podwyższone IGF-1 a kontekst onkologiczny

Ten wątek wymaga precyzji, bo łatwo o nadinterpretację w obie strony. MK-677 podnosi stężenie IGF-1 — to jego zamierzone działanie. Niezależnie od tego, w badaniach epidemiologicznych obserwowano związki między wyższym stężeniem krążącego IGF-1 a ryzykiem niektórych nowotworów: piersi (Hankinson i wsp., 1998, PMID 9593409), jelita grubego w kohorcie EPIC wraz z metaanalizą badań prospektywnych (Rinaldi i wsp., 2010, PMID 19810099) oraz prostaty w analizie obejmującej 200 000 mężczyzn z UK Biobank (Watts i wsp., 2021, PMID 33252839).

Co z tego wynika, a co nie wynika. Nie wynika, że MK-677 powoduje nowotwory — nie przeprowadzono badań oceniających długoterminowe punkty końcowe onkologiczne dla tego związku i takich danych po prostu nie ma. Wynika natomiast, że farmakologiczne podnoszenie IGF-1 przez dłuższy czas dotyka osi, której związek z ryzykiem onkologicznym jest przedmiotem badań epidemiologicznych — i że nikt tego ryzyka dla MK-677 nie zmierzył. Brak danych nie jest tym samym co dane potwierdzające brak ryzyka.

Co pokazują badania nad osią GHRH i GHRP

Oś somatotropinowa ma dwa odrębne punkty uchwytu farmakologicznego, co jest przedmiotem badań od lat 90.

W literaturze opisywano, że oba punkty uchwytu wywołują odpowiedź o odmiennej charakterystyce — stąd zainteresowanie badaczy ich zestawianiem w układach doświadczalnych. Jest to obserwacja dotycząca projektowania badania, nie zalecenie łączenia produktów: każdy dodatkowy związek to dodatkowa zmienna, również w zakresie ryzyka, a dla żadnej z tych kombinacji nie ustalono profilu bezpieczeństwa u ludzi. Zestawienie związków badanych w obrębie tej osi omawiamy w materiale o peptydach i SARM-ach na budowę masy mięśniowej.

Naturalne czynniki wpływające na wydzielanie hormonu wzrostu

Fizjologiczne wydzielanie GH podlega regulacji, na którą wpływ mają czynniki niewymagające żadnej farmakologii:

  • Sen — największe pulsy wydzielnicze przypadają na fazę snu głębokiego, co czyni jakość i długość snu podstawowym czynnikiem regulującym tę oś.
  • Aktywność fizyczna — wysiłek, zwłaszcza o wysokiej intensywności, wiąże się ze wzrostem wydzielania GH.
  • Skład i rozkład posiłków — podaż białka oraz stan glikemii wpływają na profil wydzielniczy osi.
  • Przewlekły stres — utrzymujące się podwyższenie kortyzolu oddziałuje na regulację osi somatotropinowej.

Warto to odnotować nie jako pocieszenie, lecz jako fakt fizjologiczny: te czynniki działają na ten sam układ, który próbuje się modulować farmakologicznie, i nie niosą profilu ryzyka opisanego w poprzednich sekcjach.

Status regulacyjny i nota antydopingowa

MK-677 nie jest zarejestrowany jako produkt leczniczy w żadnej jurysdykcji. Nie jest suplementem diety ani środkiem spożywczym i nie podlega oświadczeniom zdrowotnym. Pozostaje związkiem klasy badawczej.

Status WADA: kategoria S2 — hormony peptydowe, czynniki wzrostu, substancje pokrewne i mimetyki. MK-677 figuruje tam jako sekretagog hormonu wzrostu i jest zabroniony przez cały czas, zarówno w okresie zawodów, jak i poza nim. To inna kategoria niż S1.2 właściwa dla SARM — różnica wynikająca wprost z odmiennego mechanizmu.

Przepisy antydopingowe nie ograniczają się do zawodowców: w Polsce Lista Zabroniona WADA obowiązuje za pośrednictwem Polskiej Agencji Antydopingowej (POLADA), a kontroli podlegają również zawodnicy amatorscy startujący w zawodach objętych tymi przepisami. Ponieważ MK-677 nie jest zarejestrowanym lekiem, nie istnieje ścieżka uzyskania wyłączenia dla celów terapeutycznych (TUE). Aktualny status należy każdorazowo zweryfikować w obowiązującej wersji Listy Zabronionej.

Osobna uwaga praktyczna: w analizie produktów sprzedawanych przez internet jako SARM ibutamoren był jedną z substancji wykrywanych jako niedeklarowany składnik (Van Wagoner i wsp., 2017, PMID 29183075). Dla zawodnika objętego kontrolą oznacza to możliwość naruszenia przepisów substancją, której świadomie nie wybrał.

Najczęściej zadawane pytania

Czy MK-677 to hormon wzrostu w tabletkach?

Nie. MK-677 nie zawiera somatotropiny — jest sekretagogiem, czyli związkiem pobudzającym wydzielanie własnego hormonu przez przysadkę, działającym przez receptor greliny. Popularna nazwa jest skrótem myślowym.

Czy MK-677 to SARM?

Nie. Nie wiąże receptora androgenowego. Na Liście Zabronionej WADA figuruje w kategorii S2 (hormony peptydowe i mimetyki), a nie S1.2 właściwej dla SARM.

Czy MK-677 zwiększa siłę?

W rocznym badaniu z randomizacją u zdrowych osób starszych masa beztłuszczowa wzrosła, lecz nie odnotowano zmian siły ani sprawności funkcjonalnej (PMID 18981485). Autorzy zaznaczyli ograniczoną moc badania dla oceny punktów końcowych funkcjonalnych.

Czy MK-677 wpływa na poziom cukru?

Tak. W badaniu rocznym stężenie glukozy na czczo wzrosło, a wrażliwość na insulinę uległa obniżeniu. Jest to spójne z kontrregulacyjnym wobec insuliny działaniem hormonu wzrostu i stanowi udokumentowany element profilu tego związku.

Czy podwyższone IGF-1 wiąże się z ryzykiem onkologicznym?

Badania epidemiologiczne obserwowały związki między wyższym stężeniem krążącego IGF-1 a ryzykiem niektórych nowotworów (PMID 9593409, 19810099, 33252839). Nie przeprowadzono jednak badań oceniających długoterminowe punkty końcowe onkologiczne dla samego MK-677 — takich danych nie ma, co nie jest równoznaczne z ich brakiem ryzyka.

Dlaczego artykuł nie podaje dawek ani długości cykli?

Ponieważ MK-677 nie ma statusu produktu leczniczego i nie przeszedł procesu rejestracyjnego, w ramach którego ustala się dawkowanie. Dodatkowo badanie na modelu zwierzęcym wskazuje, że przedłużona ekspozycja może znosić stymulujący wpływ związku na wydzielanie GH (PMID 30450851) — co podważa samą logikę „dłuższych cykli dla większych efektów”.

Podsumowanie

MK-677 (ibutamoren) to niepeptydowy, aktywny doustnie sekretagog hormonu wzrostu — agonista receptora greliny. Nie jest ani hormonem wzrostu, ani SARM-em; na Liście Zabronionej WADA figuruje w kategorii S2 i jest zabroniony przez cały czas, również dla zawodników amatorskich objętych przepisami POLADA. Dane kliniczne obejmują badanie bilansu azotowego przy restrykcji kalorycznej oraz roczne badanie z randomizacją u zdrowych osób starszych: to drugie wykazało wzrost GH, IGF-1 i masy beztłuszczowej, jednak bez przełożenia na siłę i sprawność funkcjonalną, przy równoczesnym wzroście glukozy na czczo, obniżeniu wrażliwości na insulinę i wzroście kortyzolu. W modelu zwierzęcym przedłużone podawanie znosiło stymulujący wpływ związku na wydzielanie GH — obserwacja podważająca założenie o korzyściach z długiej ekspozycji. Wpływ na gospodarkę węglowodanową jest udokumentowanym elementem profilu, a nie problemem do skorygowania dodaniem kolejnego związku badawczego. Farmakologiczne podnoszenie IGF-1 dotyka osi, której związek z ryzykiem onkologicznym badano epidemiologicznie, przy braku jakichkolwiek danych długoterminowych dla samego MK-677.

Dokumentacja produktowa

Karty materiałów badawczych wraz z dokumentacją analityczną partii dostępne są w kategoriach peptydy oraz SARM-y i modulatory. Materiały przeznaczone wyłącznie do zastosowań badawczych.

Bibliografia

  1. Nass R, Pezzoli SS, Oliveri MC, i wsp. Effects of an oral ghrelin mimetic on body composition and clinical outcomes in healthy older adults: a randomized trial. Ann Intern Med. 2008;149(9):601-611. PMID: 18981485
  2. Murphy MG, Plunkett LM, Gertz BJ, i wsp. MK-677, an orally active growth hormone secretagogue, reverses diet-induced catabolism. J Clin Endocrinol Metab. 1998;83(2):320-325. PMID: 9467534
  3. Lee J, Kwon A, Chae HW, Lee WJ, Kim TH, Kim HS. Effect of the Orally Active Growth Hormone Secretagogue MK-677 on Somatic Growth in Rats. Yonsei Med J. 2018;59(10):1174-1180. PMID: 30450851
  4. Sigalos JT, Pastuszak AW. The Safety and Efficacy of Growth Hormone Secretagogues. Sex Med Rev. 2018;6(1):45-53. PMID: 28400207
  5. Laviano A, Molfino A, Rianda S, Rossi Fanelli F. The growth hormone secretagogue receptor (Ghs-R). Curr Pharm Des. 2012;18(31):4749-4754. PMID: 22632856
  6. Airapetov MI, Eresko SO, Lebedev AA, Bychkov ER, Shabanov PD. Expression of the growth hormone secretagogue receptor 1a (GHS-R1a) in the brain. Physiol Rep. 2021;9(21):e15113. PMID: 34755494
  7. Teichman SL, Neale A, Lawrence B, i wsp. Prolonged stimulation of growth hormone (GH) and insulin-like growth factor I secretion by CJC-1295, a long-acting analog of GH-releasing hormone, in healthy adults. J Clin Endocrinol Metab. 2006;91(3):799-805. PMID: 16352683
  8. Ghigo E, Arvat E, Muccioli G, Camanni F. Growth hormone-releasing peptides. Eur J Endocrinol. 1997;136(5):445-460. PMID: 9186261
  9. Ghigo E, Arvat E, Gianotti L, i wsp. Short-term administration of intranasal or oral Hexarelin, a synthetic hexapeptide, does not desensitize the growth hormone responsiveness in human aging. Eur J Endocrinol. 1996;135(4):407-412. PMID: 8921821
  10. Hankinson SE, Willett WC, Colditz GA, i wsp. Circulating concentrations of insulin-like growth factor-I and risk of breast cancer. Lancet. 1998;351(9113):1393-1396. PMID: 9593409
  11. Rinaldi S, Cleveland R, Norat T, i wsp. Serum levels of IGF-I, IGFBP-3 and colorectal cancer risk: results from the EPIC cohort, plus a meta-analysis of prospective studies. Int J Cancer. 2010;126(7):1702-1715. PMID: 19810099
  12. Watts EL, Fensom GK, Smith Byrne K, i wsp. Circulating insulin-like growth factor-I, total and free testosterone concentrations and prostate cancer risk in 200 000 men in UK Biobank. Int J Cancer. 2021;148(9):2274-2288. PMID: 33252839
  13. Kintz P, Gheddar L, Paradis C, i wsp. Peroxisome Proliferator-Activated Receptor Delta Agonist (PPAR-delta) and Selective Androgen Receptor Modulator (SARM) Abuse: Clinical, Analytical and Biological Data in a Case Involving a Poisonous Combination of GW1516 (Cardarine) and MK2866 (Ostarine). Toxics. 2021;9(10):251. PMID: 34678947
  14. Van Wagoner RM, Eichner A, Bhasin S, Deuster PA, Eichner D. Chemical Composition and Labeling of Substances Marketed as Selective Androgen Receptor Modulators and Sold via the Internet. JAMA. 2017;318(20):2004-2010. PMID: 29183075