MK-677 hormon wzrostu w tabletkach
Zacznijmy od sprostowania, które jest częścią samego tematu: MK-677 nie jest hormonem wzrostu w tabletkach.
Zacznijmy od sprostowania, które jest częścią samego tematu: MK-677 nie jest hormonem wzrostu w tabletkach. Nie zawiera somatotropiny i nie dostarcza jej do organizmu. Jest cząsteczką oddziałującą na mechanizm wydzielania własnego hormonu — to różnica mechanistyczna o realnych konsekwencjach, również dla profilu ryzyka. Popularna nazwa przyjęła się jako skrót myślowy i pod nią ludzie tego szukają, dlatego zostawiamy ją w tytule, ale w treści opisujemy związek zgodnie z tym, czym faktycznie jest.
Wszystkie substancje omawiane w artykule mają charakter badawczy i nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi. Opis ich działania opiera się wyłącznie na wynikach badań laboratoryjnych i obserwacjach eksperymentalnych, nie na testach klinicznych.
Czym jest hormon wzrostu i dlaczego jest tak ważny?
Hormon wzrostu (GH, somatotropina) to białko wydzielane pulsacyjnie przez przysadkę mózgową. W okresie wzrastania odpowiada za rozwój kości i tkanek; u dorosłych uczestniczy w regulacji składu ciała, metabolizmu białek i lipidów oraz procesów naprawczych. Znaczna część jego działania przebiega pośrednio — przez insulinopodobny czynnik wzrostu 1 (IGF-1), którego produkcję GH indukuje przede wszystkim w wątrobie.
Ta dwutorowość jest istotna dla zrozumienia całej reszty: oś GH/IGF-1 nie jest przełącznikiem „więcej mięśni”, tylko układem regulacyjnym o wielu punktach uchwytu — obejmującym również gospodarkę węglowodanową i gospodarkę wodno-elektrolitową.
MK-677 to nie SARM i nie hormon wzrostu — czym jest naprawdę
MK-677 (ibutamoren) to niepeptydowy, aktywny po podaniu doustnym sekretagog hormonu wzrostu — agonista receptora greliny (GHS-R). Naśladuje działanie greliny, hormonu wydzielanego głównie w żołądku, który obok regulacji łaknienia pobudza wydzielanie GH przez przysadkę. Rolę tego receptora opisano w piśmiennictwie przeglądowym (Laviano i wsp., 2012, PMID 22632856), a jego rozmieszczenie w ośrodkowym układzie nerwowym scharakteryzowano osobno (Airapetov i wsp., 2021, PMID 34755494).
Dwa rozróżnienia, które w praktyce bywają mylone:
| MK-677 NIE jest | Dlaczego |
|---|---|
| SARM-em | nie wiąże receptora androgenowego; SARM-y należą do kategorii WADA S1.2, MK-677 do S2. Klasyfikację całej grupy omawiamy w tekście o SARM dla kulturysty |
| hormonem wzrostu | nie dostarcza somatotropiny z zewnątrz, lecz pobudza wydzielanie endogenne — mechanizm zależny od sprawności przysadki i zachowujący fizjologiczną pulsacyjność |
Jak działa MK-677 — mechanizm
Aktywacja receptora GHS-R w przysadce i podwzgórzu nasila wydzielanie hormonu wzrostu, co przekłada się na wzrost stężenia IGF-1. Ponieważ związek jest niepeptydowy, nie ulega trawieniu proteolitycznemu w przewodzie pokarmowym — stąd aktywność po podaniu doustnym, odróżniająca go od peptydowych sekretagogów.
Ten sam receptor odpowiada za drugi, dobrze udokumentowany efekt: nasilenie łaknienia. To nie jest działanie niepożądane „przy okazji”, tylko bezpośrednia konsekwencja mechanizmu grelinowego — grelina jest hormonem sygnalizującym głód.
Co pokazują badania z udziałem ludzi
Dla MK-677 istnieją dane kliniczne — i warto je przytoczyć dokładnie, bo są bardziej stonowane, niż sugeruje obiegowa narracja.
Bilans azotowy przy restrykcji kalorycznej
W badaniu z 1998 roku, prowadzonym metodą podwójnie zaślepionej próby krzyżowej z placebo u ośmiu zdrowych ochotników poddanych ograniczeniu kalorycznemu, MK-677 odwracał ujemny bilans azotowy wywołany dietą (Murphy i wsp., 1998, PMID 9467534). To badanie o małej liczebności i krótkim horyzoncie, dotyczące konkretnego parametru biochemicznego — nie budowy masy mięśniowej u osób trenujących.
Roczne badanie z randomizacją u osób starszych
Najważniejsze dane pochodzą z rocznego badania u zdrowych osób starszych. MK-677 podniósł stężenia hormonu wzrostu i IGF-1 do wartości obserwowanych u młodych dorosłych, a masa beztłuszczowa wzrosła o 1,1 kg wobec spadku o 0,5 kg w grupie placebo. Równocześnie odnotowano:
- wzrost masy beztłuszczowej bez przełożenia na siłę ani sprawność funkcjonalną,
- wzrost stężenia glukozy na czczo średnio o 0,3 mmol/l i obniżenie wrażliwości na insulinę,
- wzrost stężenia kortyzolu,
- większy przyrost tkanki tłuszczowej kończyn niż w grupie placebo,
- przemijające obrzęki kończyn dolnych oraz bóle mięśniowe jako najczęstsze działania niepożądane (Nass i wsp., 2008, PMID 18981485).
Pierwszy z tych punktów zasługuje na podkreślenie, bo jest rzadko cytowany: przyrost w pomiarze składu ciała nie oznaczał przyrostu siły. Autorzy zaznaczyli przy tym ograniczenie badania — jego moc statystyczna nie wystarczała do pełnej oceny punktów końcowych funkcjonalnych.
Zjawisko desensytyzacji — dane z modelu zwierzęcego
Poniższe obserwacje pochodzą z badania na szczurach. Brak badań na ludziach potwierdzających te obserwacje w tym zakresie.
W badaniu opublikowanym w 2018 roku oceniano wpływ przedłużonego doustnego podawania MK-677 na wzrastanie u szczurów. Wynik był odwrotny do oczekiwanego: sześciotygodniowe podawanie nie promowało wzrostu i zniosło stymulujący wpływ MK-677 na wydzielanie hormonu wzrostu. Autorzy wiążą to zjawisko ze zwiększoną ekspresją somatostatyny w podwzgórzu, czyli z uruchomieniem fizjologicznego hamulca osi (Lee i wsp., 2018, PMID 30450851).
Ta obserwacja jest ważna z jednego powodu: podważa założenie, że przedłużona ekspozycja daje proporcjonalnie większe efekty. Model gryzonia nie przekłada się wprost na człowieka — ale też nie sposób go zignorować, skoro dotyczy dokładnie tej cząsteczki i dokładnie tej drogi podania. Warto odnotować, że w badaniach nad innymi sekretagogami obraz bywa odmienny: krótkotrwałe podawanie heksareliny u osób starszych nie prowadziło do desensytyzacji odpowiedzi GH (Ghigo i wsp., 1996, PMID 8921821). Kwestia pozostaje otwarta i zależna od związku oraz czasu ekspozycji.
Redukcja szkód — insulinooporność, retencja płynów, oś IGF-1
Gospodarka węglowodanowa
To najlepiej udokumentowany element profilu ryzyka. W rocznym badaniu z randomizacją stężenie glukozy na czczo wzrosło, a wrażliwość na insulinę uległa obniżeniu (PMID 18981485). Mechanizm jest spójny z fizjologią: hormon wzrostu ma działanie przeciwstawne do insuliny (kontrregulacyjne), więc podniesienie jego stężenia oddziałuje na gospodarkę węglowodanową w przewidywalnym kierunku.
To nie jest niedogodność, którą „koryguje się” dodaniem kolejnej substancji badawczej. Podejście polegające na nadpisywaniu jednego efektu drugim związkiem nie usuwa problemu — dokłada drugą zmienną o własnym, niezależnym profilu ryzyka. W szczególności dotyczy to GW-501516: związku, którego rozwój kliniczny wstrzymano po ujawnieniu nowotworów w długoterminowych badaniach toksykologicznych na zwierzętach, objętego publicznym ostrzeżeniem zdrowotnym WADA z 2013 roku. Opisano ponadto przypadek zatrucia po jednoczesnej ekspozycji na GW1516 i ostarynę (Kintz i wsp., 2021, PMID 34678947). Sugerowanie takiego połączenia jako rozwiązania problemu glikemicznego jest błędem, który usunęliśmy z poprzedniej wersji tego artykułu.
Retencja płynów
Obrzęki kończyn dolnych oraz bóle mięśniowe należały do najczęściej raportowanych działań niepożądanych w badaniu rocznym i miały charakter przemijający (PMID 18981485). Drętwienie kończyn opisywane bywa w kontekście zwiększonej objętości płynu pozakomórkowego. Przegląd bezpieczeństwa sekretagogów hormonu wzrostu zbiera te obserwacje wraz z ograniczeniami dostępnych danych (Sigalos i Pastuszak, 2018, PMID 28400207).
Podwyższone IGF-1 a kontekst onkologiczny
Ten wątek wymaga precyzji, bo łatwo o nadinterpretację w obie strony. MK-677 podnosi stężenie IGF-1 — to jego zamierzone działanie. Niezależnie od tego, w badaniach epidemiologicznych obserwowano związki między wyższym stężeniem krążącego IGF-1 a ryzykiem niektórych nowotworów: piersi (Hankinson i wsp., 1998, PMID 9593409), jelita grubego w kohorcie EPIC wraz z metaanalizą badań prospektywnych (Rinaldi i wsp., 2010, PMID 19810099) oraz prostaty w analizie obejmującej 200 000 mężczyzn z UK Biobank (Watts i wsp., 2021, PMID 33252839).
Co z tego wynika, a co nie wynika. Nie wynika, że MK-677 powoduje nowotwory — nie przeprowadzono badań oceniających długoterminowe punkty końcowe onkologiczne dla tego związku i takich danych po prostu nie ma. Wynika natomiast, że farmakologiczne podnoszenie IGF-1 przez dłuższy czas dotyka osi, której związek z ryzykiem onkologicznym jest przedmiotem badań epidemiologicznych — i że nikt tego ryzyka dla MK-677 nie zmierzył. Brak danych nie jest tym samym co dane potwierdzające brak ryzyka.
Co pokazują badania nad osią GHRH i GHRP
Oś somatotropinowa ma dwa odrębne punkty uchwytu farmakologicznego, co jest przedmiotem badań od lat 90.
- Analogi GHRH działają na receptor hormonu uwalniającego hormon wzrostu. Dla CJC-1295 opisano u zdrowych osób dorosłych przedłużoną stymulację wydzielania GH oraz IGF-1 (Teichman i wsp., 2006, PMID 16352683).
- Peptydy uwalniające hormon wzrostu (GHRP) — GHRP-2, GHRP-6, ipamorelina, heksarelina — działają na receptor greliny, czyli ten sam co MK-677. Farmakologię tej grupy podsumowano w przeglądach z lat 90. (Ghigo i wsp., 1997, PMID 9186261).
W literaturze opisywano, że oba punkty uchwytu wywołują odpowiedź o odmiennej charakterystyce — stąd zainteresowanie badaczy ich zestawianiem w układach doświadczalnych. Jest to obserwacja dotycząca projektowania badania, nie zalecenie łączenia produktów: każdy dodatkowy związek to dodatkowa zmienna, również w zakresie ryzyka, a dla żadnej z tych kombinacji nie ustalono profilu bezpieczeństwa u ludzi. Zestawienie związków badanych w obrębie tej osi omawiamy w materiale o peptydach i SARM-ach na budowę masy mięśniowej.
Naturalne czynniki wpływające na wydzielanie hormonu wzrostu
Fizjologiczne wydzielanie GH podlega regulacji, na którą wpływ mają czynniki niewymagające żadnej farmakologii:
- Sen — największe pulsy wydzielnicze przypadają na fazę snu głębokiego, co czyni jakość i długość snu podstawowym czynnikiem regulującym tę oś.
- Aktywność fizyczna — wysiłek, zwłaszcza o wysokiej intensywności, wiąże się ze wzrostem wydzielania GH.
- Skład i rozkład posiłków — podaż białka oraz stan glikemii wpływają na profil wydzielniczy osi.
- Przewlekły stres — utrzymujące się podwyższenie kortyzolu oddziałuje na regulację osi somatotropinowej.
Warto to odnotować nie jako pocieszenie, lecz jako fakt fizjologiczny: te czynniki działają na ten sam układ, który próbuje się modulować farmakologicznie, i nie niosą profilu ryzyka opisanego w poprzednich sekcjach.
Status regulacyjny i nota antydopingowa
MK-677 nie jest zarejestrowany jako produkt leczniczy w żadnej jurysdykcji. Nie jest suplementem diety ani środkiem spożywczym i nie podlega oświadczeniom zdrowotnym. Pozostaje związkiem klasy badawczej.
Status WADA: kategoria S2 — hormony peptydowe, czynniki wzrostu, substancje pokrewne i mimetyki. MK-677 figuruje tam jako sekretagog hormonu wzrostu i jest zabroniony przez cały czas, zarówno w okresie zawodów, jak i poza nim. To inna kategoria niż S1.2 właściwa dla SARM — różnica wynikająca wprost z odmiennego mechanizmu.
Przepisy antydopingowe nie ograniczają się do zawodowców: w Polsce Lista Zabroniona WADA obowiązuje za pośrednictwem Polskiej Agencji Antydopingowej (POLADA), a kontroli podlegają również zawodnicy amatorscy startujący w zawodach objętych tymi przepisami. Ponieważ MK-677 nie jest zarejestrowanym lekiem, nie istnieje ścieżka uzyskania wyłączenia dla celów terapeutycznych (TUE). Aktualny status należy każdorazowo zweryfikować w obowiązującej wersji Listy Zabronionej.
Osobna uwaga praktyczna: w analizie produktów sprzedawanych przez internet jako SARM ibutamoren był jedną z substancji wykrywanych jako niedeklarowany składnik (Van Wagoner i wsp., 2017, PMID 29183075). Dla zawodnika objętego kontrolą oznacza to możliwość naruszenia przepisów substancją, której świadomie nie wybrał.
Najczęściej zadawane pytania
Czy MK-677 to hormon wzrostu w tabletkach?
Nie. MK-677 nie zawiera somatotropiny — jest sekretagogiem, czyli związkiem pobudzającym wydzielanie własnego hormonu przez przysadkę, działającym przez receptor greliny. Popularna nazwa jest skrótem myślowym.
Czy MK-677 to SARM?
Nie. Nie wiąże receptora androgenowego. Na Liście Zabronionej WADA figuruje w kategorii S2 (hormony peptydowe i mimetyki), a nie S1.2 właściwej dla SARM.
Czy MK-677 zwiększa siłę?
W rocznym badaniu z randomizacją u zdrowych osób starszych masa beztłuszczowa wzrosła, lecz nie odnotowano zmian siły ani sprawności funkcjonalnej (PMID 18981485). Autorzy zaznaczyli ograniczoną moc badania dla oceny punktów końcowych funkcjonalnych.
Czy MK-677 wpływa na poziom cukru?
Tak. W badaniu rocznym stężenie glukozy na czczo wzrosło, a wrażliwość na insulinę uległa obniżeniu. Jest to spójne z kontrregulacyjnym wobec insuliny działaniem hormonu wzrostu i stanowi udokumentowany element profilu tego związku.
Czy podwyższone IGF-1 wiąże się z ryzykiem onkologicznym?
Badania epidemiologiczne obserwowały związki między wyższym stężeniem krążącego IGF-1 a ryzykiem niektórych nowotworów (PMID 9593409, 19810099, 33252839). Nie przeprowadzono jednak badań oceniających długoterminowe punkty końcowe onkologiczne dla samego MK-677 — takich danych nie ma, co nie jest równoznaczne z ich brakiem ryzyka.
Dlaczego artykuł nie podaje dawek ani długości cykli?
Ponieważ MK-677 nie ma statusu produktu leczniczego i nie przeszedł procesu rejestracyjnego, w ramach którego ustala się dawkowanie. Dodatkowo badanie na modelu zwierzęcym wskazuje, że przedłużona ekspozycja może znosić stymulujący wpływ związku na wydzielanie GH (PMID 30450851) — co podważa samą logikę „dłuższych cykli dla większych efektów”.
Podsumowanie
MK-677 (ibutamoren) to niepeptydowy, aktywny doustnie sekretagog hormonu wzrostu — agonista receptora greliny. Nie jest ani hormonem wzrostu, ani SARM-em; na Liście Zabronionej WADA figuruje w kategorii S2 i jest zabroniony przez cały czas, również dla zawodników amatorskich objętych przepisami POLADA. Dane kliniczne obejmują badanie bilansu azotowego przy restrykcji kalorycznej oraz roczne badanie z randomizacją u zdrowych osób starszych: to drugie wykazało wzrost GH, IGF-1 i masy beztłuszczowej, jednak bez przełożenia na siłę i sprawność funkcjonalną, przy równoczesnym wzroście glukozy na czczo, obniżeniu wrażliwości na insulinę i wzroście kortyzolu. W modelu zwierzęcym przedłużone podawanie znosiło stymulujący wpływ związku na wydzielanie GH — obserwacja podważająca założenie o korzyściach z długiej ekspozycji. Wpływ na gospodarkę węglowodanową jest udokumentowanym elementem profilu, a nie problemem do skorygowania dodaniem kolejnego związku badawczego. Farmakologiczne podnoszenie IGF-1 dotyka osi, której związek z ryzykiem onkologicznym badano epidemiologicznie, przy braku jakichkolwiek danych długoterminowych dla samego MK-677.
Dokumentacja produktowa
Karty materiałów badawczych wraz z dokumentacją analityczną partii dostępne są w kategoriach peptydy oraz SARM-y i modulatory. Materiały przeznaczone wyłącznie do zastosowań badawczych.
Bibliografia
- Nass R, Pezzoli SS, Oliveri MC, i wsp. Effects of an oral ghrelin mimetic on body composition and clinical outcomes in healthy older adults: a randomized trial. Ann Intern Med. 2008;149(9):601-611. PMID: 18981485
- Murphy MG, Plunkett LM, Gertz BJ, i wsp. MK-677, an orally active growth hormone secretagogue, reverses diet-induced catabolism. J Clin Endocrinol Metab. 1998;83(2):320-325. PMID: 9467534
- Lee J, Kwon A, Chae HW, Lee WJ, Kim TH, Kim HS. Effect of the Orally Active Growth Hormone Secretagogue MK-677 on Somatic Growth in Rats. Yonsei Med J. 2018;59(10):1174-1180. PMID: 30450851
- Sigalos JT, Pastuszak AW. The Safety and Efficacy of Growth Hormone Secretagogues. Sex Med Rev. 2018;6(1):45-53. PMID: 28400207
- Laviano A, Molfino A, Rianda S, Rossi Fanelli F. The growth hormone secretagogue receptor (Ghs-R). Curr Pharm Des. 2012;18(31):4749-4754. PMID: 22632856
- Airapetov MI, Eresko SO, Lebedev AA, Bychkov ER, Shabanov PD. Expression of the growth hormone secretagogue receptor 1a (GHS-R1a) in the brain. Physiol Rep. 2021;9(21):e15113. PMID: 34755494
- Teichman SL, Neale A, Lawrence B, i wsp. Prolonged stimulation of growth hormone (GH) and insulin-like growth factor I secretion by CJC-1295, a long-acting analog of GH-releasing hormone, in healthy adults. J Clin Endocrinol Metab. 2006;91(3):799-805. PMID: 16352683
- Ghigo E, Arvat E, Muccioli G, Camanni F. Growth hormone-releasing peptides. Eur J Endocrinol. 1997;136(5):445-460. PMID: 9186261
- Ghigo E, Arvat E, Gianotti L, i wsp. Short-term administration of intranasal or oral Hexarelin, a synthetic hexapeptide, does not desensitize the growth hormone responsiveness in human aging. Eur J Endocrinol. 1996;135(4):407-412. PMID: 8921821
- Hankinson SE, Willett WC, Colditz GA, i wsp. Circulating concentrations of insulin-like growth factor-I and risk of breast cancer. Lancet. 1998;351(9113):1393-1396. PMID: 9593409
- Rinaldi S, Cleveland R, Norat T, i wsp. Serum levels of IGF-I, IGFBP-3 and colorectal cancer risk: results from the EPIC cohort, plus a meta-analysis of prospective studies. Int J Cancer. 2010;126(7):1702-1715. PMID: 19810099
- Watts EL, Fensom GK, Smith Byrne K, i wsp. Circulating insulin-like growth factor-I, total and free testosterone concentrations and prostate cancer risk in 200 000 men in UK Biobank. Int J Cancer. 2021;148(9):2274-2288. PMID: 33252839
- Kintz P, Gheddar L, Paradis C, i wsp. Peroxisome Proliferator-Activated Receptor Delta Agonist (PPAR-delta) and Selective Androgen Receptor Modulator (SARM) Abuse: Clinical, Analytical and Biological Data in a Case Involving a Poisonous Combination of GW1516 (Cardarine) and MK2866 (Ostarine). Toxics. 2021;9(10):251. PMID: 34678947
- Van Wagoner RM, Eichner A, Bhasin S, Deuster PA, Eichner D. Chemical Composition and Labeling of Substances Marketed as Selective Androgen Receptor Modulators and Sold via the Internet. JAMA. 2017;318(20):2004-2010. PMID: 29183075